به‌شێك له‌ په‌رله‌مانه‌كانی‌ دونیا دانیان ناوە به‌ جینۆسایدی‌ كورددا ‌
گرنگ

13 نیسان 2017
له‌م دیداره‌دا، وه‌زیری‌ شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوان، مه‌حمودی‌ حاجی‌ ساڵه‌ح له‌وڵامی‌ كۆمه‌ڵێك پرسیاری‌ روو به‌ڕوودا، تیشك ده‌خاته‌ سه‌ر كۆمه‌ڵێك لایه‌نی‌ گرنگی‌ دۆسیه‌ی‌ جینۆسایدو ئه‌نفال و هه‌وڵ و كۆششه‌كانی‌ وه‌زاره‌ت و ستافه‌كه‌یان له‌ پێناو ناساندن و به‌نێوده‌وڵه‌تیكردنی‌ تاوانه‌كه‌. ئه‌مه‌ی‌ به‌رده‌ست پوخته‌ی‌ ئه‌و گفتوگۆكراوه‌یه‌ له‌گه‌ڵ به‌ڕێزییان. 
سازدانی‌: جه‌لال هۆرێنی‌
- خۆتان بۆ یاده‌وه‌ری‌ تاوانی‌ ئه‌نفال سازده‌كه‌ن، جیاوازی ئاماده‌كاری‌ ئه‌مساڵ له‌گه‌ڵ ساڵانی‌ ڕابروو چیه‌؟
* سوپاستان ده‌كه‌م، ئه‌مساڵ ئێمه‌ بۆ یاده‌وه‌ری‌ ئه‌نفال،  بۆ بیرخستنه‌وه‌و كاركردن له‌سه‌ری‌ به‌تایبه‌ت له‌ڕووی‌ سیاسیه‌وه‌، مه‌به‌ستمانه‌ زۆر بایه‌خی‌ پێبده‌ین. وه‌ك روونه‌ هه‌ریه‌ك له‌ كه‌یسه‌كانی‌ «ئه‌نفال، هه‌ڵه‌بجه‌، به‌رزانیه‌كان، فه‌یلییه‌كان»، له‌ رووی‌ یاساییه‌وه‌ ناسێنراوه‌و له‌ دادگای‌ باڵای‌ تاوانه‌كان له‌ دوای‌ 2003 بڕیاری‌ له‌ باره‌وه‌ دراوه‌. ئه‌وه‌ی‌ پێویسته‌ كاری‌ له‌سه‌ر بكه‌ین رووكردنه‌ له‌ ناوه‌نده‌ نێو ده‌وڵه‌تیه‌كان و رێكخراوه‌ بیانیه‌كان و په‌رله‌مانه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌،  ده‌بێت كارێكی‌ وابكه‌ین له‌رووی‌ سیاسیه‌وه‌ بناسێنرێت و لۆبی‌ بۆ دروستبكه‌ین، كه‌ لۆبیمان بۆكرد له‌ره‌وه‌ندی‌ كوردی‌، له‌ رێكخراوه‌كان،  ئه‌وكات زیاتر باس له‌وه‌ ده‌كرێت ئه‌و گه‌له‌ی‌ كه‌ كورده‌و له‌ كوردستان ده‌ژیت، روو به‌ڕووی‌ تاوانی‌ جینۆساید بوه‌ته‌وه‌.
 ده‌مه‌وێ‌ ئه‌وه‌ش بڵێم نه‌بوونی‌ سیاده‌ وای‌ كردوه‌، هه‌میشه‌و هه‌مووجار به‌ر شاڵاوی‌ ئه‌نفال و كیمیاباران و جینیۆساید ببینه‌وه‌. له‌رووی‌ پاراستنی‌ ده‌ولی‌، ئێمه‌ ئێستا جۆرێك له‌ سیاده‌مان هه‌یه‌، به‌ڵام سیاده‌یه‌كی‌ سه‌ربه‌خۆو ته‌واونین، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ به‌شێكین له‌ ده‌وڵه‌تی‌ عێراق، بۆیه‌ هه‌نگاوی‌ ناساندنی‌ كه‌یسه‌كانی‌ جینیۆساید ئه‌وانه‌ی‌ ناسێنراون له‌ ناوخۆ، له‌رووی‌ سیاسیه‌وه‌ مه‌به‌ستمان ئه‌وه‌یه‌، كوردستان به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆیی‌ به‌رین، له‌رێ‌گای‌ كه‌ناڵه‌ یاسایی‌ و سیاسی‌ و نێوه‌نده‌ حكومیه‌كان له‌ جیهانی‌ ده‌ره‌وه‌دا.
-مه‌به‌ستته‌ بڵێیت تاوانی‌ جینیۆساید بكرێته‌ یه‌كێك له‌ رووكنه‌ ئه‌ساسیه‌كانی‌ دروستبوونی‌ كیانی‌ كوردستانی‌، له‌رێگای‌ ئه‌و لۆبیه‌یی‌ له‌ده‌ره‌وه‌ دروستبكرێت؟
*به‌ڵی‌ ئه‌وه‌ ئه‌ركی‌ هه‌موومانه‌، ئه‌ركی‌ ره‌وه‌ندی‌ ده‌ره‌وه‌یه‌، ئه‌ركی‌ ناوه‌وه‌یه‌، ئه‌ركی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ خۆی‌ به‌ كورد ده‌زانێت پێویسته‌ ئه‌و لۆبیه‌ دروستبكرێت، چونكه‌ زۆر له‌ ووڵاته‌كان  و نه‌ته‌وه‌كان، زۆر كه‌متربوون له‌ ئێمه‌، به‌ڵام هۆكارێك یان مه‌رگه‌ساتێك یان جینیۆسایدی به‌سه‌رداهاتووه‌، توانراوه‌ ده‌وڵه‌تی‌ پێ دروست بكرێت .
-ئێستا ووڵاتی‌ سویدو به‌ریتانیاو كۆریاو به‌لجیكاو نه‌رویج، ئه‌مانه‌ دانیان به‌ به‌شێك له‌ تاوانی‌ جینۆسایدو ئه‌نفالی‌ كورد ناوه‌، پڕۆژه‌ هه‌یه‌ ئه‌مه‌ بكرێته‌ ده‌ریچه‌یه‌ك ووڵاتانی‌ تریش بهێنرێته‌ ناو ئه‌م بازنه‌یه‌؟
*ئێمه‌ ئه‌مساڵ بانگهێشتكراین بۆ زانكۆی‌ لیسته‌ر له‌ به‌ریتانیا، بانگهێشته‌كه‌ش تایبه‌ت بوو به‌وه‌ی‌ من له‌سه‌ر كۆی‌ كۆمه‌ڵكوژیه‌كان له‌ كوردستان و به‌تایبه‌ت هه‌شت قۆناغه‌كه‌ی‌ ئه‌نفال و تاوه‌كو جینیۆسایدی‌ كوردانی‌ ئێزیدی‌ و پێكهاته‌كانی‌ تر، قسه‌مان له‌سه‌ركرد به‌ ژماره‌و داتاو زانیاری‌، خستمانه‌ روو. دیاره‌ له‌وێ‌ خه‌ڵكێكی‌ زۆر هاتبوو، به‌تایبه‌تی‌ په‌رله‌مانتارانی‌ به‌ریتانیاو توێژه‌ران و به‌رێوه‌به‌رانی‌ زانكۆی‌ لیسته‌ر زۆرینه‌ی‌ زۆریان له‌وێبوون، ئه‌وانیش قسه‌یان هه‌بوو، ووتاریان هه‌بوو، هه‌موو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ كۆك بوون كه‌ گه‌لی‌ كوردستان یه‌كێكه‌ له‌و گه‌لانه‌ی‌ به‌ شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ له‌ هه‌ر چوار پارچه‌ی‌ كوردستان  رووبه‌رووی‌ جینیۆساید بوه‌ته‌وه‌ له‌ ساڵانی‌ رابردوو. پێویسته‌ ئه‌مه‌ بكرێته‌ ده‌رچه‌یه‌ك و رێڕه‌وی كاركردنمان له‌ دنیای‌ ده‌ره‌وه‌ له‌رووی‌ سیاسیه‌وه‌ كه‌ پێشتر باسم كرد. 
به‌شێك له‌ په‌رله‌مانه‌كانی‌ دونیا ووتویانه‌ ده‌كرێت  به‌جینۆساید بناسرێنێت، بۆ نموونه‌ كۆریای‌ باشور، سوید نه‌رویج، به‌لجیكا، زۆر له‌ ووڵاته‌كان  ئه‌مریكایش، ئێمه‌ له‌گه‌ڵ قونسڵخانه‌ی‌ ئه‌مریكا دانیشتووین و گلیمان لیكردن كه‌ پێویسته‌ كۆنگرێسی‌ ئه‌مریكی‌ له‌سه‌ر ئه‌نفال و جینیۆسایدی‌ ئێزدی‌ و تاوانه‌كانی‌ تر كار بكات، پێویسته‌ له‌رێگای‌  كونسڵخانه‌كان و له‌رێگای‌ نوێنه‌ره‌كانمان له‌ ووڵاتانی‌ ده‌ره‌وه‌و ڵۆبیه‌كانمان، ئه‌و خه‌ڵكانه‌ی‌ له‌بواری‌ ئه‌نفال كار ده‌كه‌ن، به‌تایبه‌تی‌  رێكخراوه‌ مه‌ده‌نیه‌كان، هه‌موو ئه‌مانه‌ پێكه‌وه‌ نه‌ك به‌ ته‌نها هه‌ریه‌ك بۆ خۆی‌، هاماهه‌نگی‌ هه‌بێت، یاخود سه‌نته‌رێك دروستبكرێت له‌ كوردستان خه‌ڵكی‌ ئه‌كادیمی‌ و شاره‌زای‌ تێدابێت، وه‌زاره‌تی‌ كاروباری‌ شه‌هیدان و ئه‌نفال و حكومه‌تی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان هاوكاری‌ ئه‌و سه‌نته‌ره‌ بكات بۆ ئه‌وه‌ی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ ئه‌كادیمیانه‌، پسپۆرانه‌ كار له‌ سه‌رئه‌وه‌ بكه‌ین نابێت بچر بچربێت، له‌به‌رئه‌وه‌ی‌  له‌گه‌ڵ ووڵاته‌كان داده‌نیشین و كاری‌ له‌سه‌رده‌كه‌ین، ئه‌مه‌ زۆر گرنگه‌، ئێمه‌ سكاڵایه‌كمان كرد له‌حكومه‌تی‌ عێراقی‌ كه‌ تا ئێستا ماده‌ی‌ 132ی‌ ده‌ستوری‌ جێ به‌جێ نه‌كردوه‌، كه‌ دوو به‌شه‌ به‌شێكیان ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ شه‌هیدبوون له‌ مه‌رگه‌ساته‌كان له‌ كۆمه‌ڵكوژیه‌كان له‌سه‌ر حكومه‌تی‌ ناوه‌ندی‌ واجب كراوه‌ كه‌ مینحه‌و مووچه‌ی‌ مانگانه‌یان بداتێ‌. به‌شی‌ دووه‌م هاتووه‌ له‌ ده‌ستور  پێویسته‌ به‌ یاسا ماده‌ی‌ 132 رێكبخرێت، وه‌ قه‌ره‌بووی‌ هه‌موو زیانلێكه‌وتوانی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان بكرێته‌وه‌.
پێویسته‌ له‌سه‌ر حكومه‌تی‌ خۆمان و لایه‌نه‌ سیاسیه‌كان، له‌گه‌ڵ به‌غدا یان رێكخراوه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگای‌ مه‌ده‌نی‌ به‌تایبه‌تی‌ بواره‌كانی‌ جینۆساید كار له‌سه‌ر ئه‌وه‌ بكه‌ین كه‌ ئه‌و فشاره‌ له‌سه‌ر حكومه‌تی‌ عێراقی‌ بكرێت چۆن ماده‌ی‌ 140  گرنگه‌، چۆن پێشمه‌رگه‌ گرنگه‌ كه‌ له‌چوارچێوه‌ی‌ به‌رگری‌  عێراقیدا بێت، ماده‌ی‌ 132 ناڵێم وه‌كو ماده‌ی‌ 140 به‌ڵام له‌خوار ماده‌ی‌ 140 وه‌ ئه‌ویش گرنگه‌، چونكه‌ ژیان و گوزه‌رانی‌ زۆربه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان كه‌ وه‌زاره‌تی‌ ئێمه‌ خه‌مڵاندنی‌ بۆ كردوه‌  دراوه‌ته‌ حكومه‌تی‌ ناوه‌ندی‌ به‌ 800 ملیار دۆلار، تا ئێستا حكومه‌تی‌ عێراقی‌ نه‌چووه‌ته‌ ژێرباری‌ قه‌ربوكردنه‌وه‌و جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌مه‌. پێویسته‌ په‌رله‌مانتاره‌كانمان له‌ به‌غداو هه‌موو ئه‌وانه‌ی‌ له‌ به‌غدان كار بكه‌ن لۆبی‌ بكه‌ن، هه‌موومان كاتێك رێكه‌وتن ده‌كه‌ین له‌گه‌ڵ به‌غا یه‌كێك له‌ خاڵه‌كانمان ماده‌ی‌ 132 بێت .
-مامه‌ڵه‌ی‌ ئێوه‌ له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كاندا چۆنه‌؟
*له‌گه‌ڵیان دانیشتووین چه‌ند جارێك، له‌كۆتاجار دانیشتین داوامان كرد «ئای‌ سی‌ سی‌» كه‌ روونه‌ عێراق ئه‌ندام نیه‌ له‌و دادگایه‌، هیچ كه‌یسێك ته‌ماشا ناكات له‌و وڵاتانه‌ی‌ كه‌ ئه‌ندام نه‌بیت به‌عێراقیشه‌وه‌، ماوه‌یه‌كه‌ بیرمان كردۆته‌وه‌ دادگایه‌كی‌ تایبه‌ت دروست بكه‌ین ئه‌گه‌ر بكرێت وه‌كو ئه‌وه‌ی‌ ره‌فیق حه‌ریری‌ یان ئه‌وه‌ی‌ یوگسلاڤیا یه‌كێك له‌و ووڵاتانه‌ی‌ كاتی‌ خۆی‌ مه‌جلیسی‌ ئه‌من دروستی‌ كرد ئه‌وه‌ خاڵی‌ یه‌كه‌مانه‌ كاری‌ له‌سه‌ر ده‌كه‌ین,
خاڵی‌ دووه‌ممان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كان قسه‌مان كردوه‌ كه‌  باوه‌ڕ به‌ به‌غدا بهێنێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ دادگا تایبه‌ته‌كه‌ له‌م قۆناغه‌دا دروست نه‌بوو، په‌نا به‌رین بۆ دادگایه‌كی‌ تێكه‌ڵاو له‌ به‌غداو هه‌رێمی‌ كوردستان،  ئه‌م دادگایه‌ به‌ پسپۆری‌ نیوده‌وڵه‌تی‌ و به‌هاوكاری‌ ئه‌وان و ئه‌و رێكخراوانه‌ی‌ به‌ڵێنیان داوه‌ هاوكاریمان بكه‌ن به‌ تایبه‌تی‌ رێكخراوی‌ (سی‌ جه‌) كه‌ ئه‌م رێكخراوه‌ له‌بواری‌ كۆكردنه‌وه‌ی‌ به‌ڵگه‌و زانیاری‌ له‌سه‌ر داعش كار ده‌كات. دیاره‌ من مه‌به‌ستم له‌و دادگایه‌ كوردانی‌ ئێزدی‌ و كریستیان و پێكهاته‌كانی‌ تره‌و ده‌كرێت له‌داهاتوو فراوانی‌ بكه‌ین. 
هه‌روه‌ها چه‌ند كه‌یسێكمان ماوه‌ له‌ عێراق زیاتر له‌ 8 بۆ 9 كه‌یس ماوه‌، تا ئێستا وه‌ك جینۆساید نه‌ناسێنراوه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئه‌و دادگایه‌ له‌ساڵی‌ 2003 دروست كراوه‌ له‌ (9) كه‌س پێكهاتووه‌ له‌و (9) كه‌سه‌ هیچ ئه‌ندامێكی‌ كوردی‌ تێدا نیه‌. دوای‌ دادگایكردنی‌ سه‌دام و دارو ده‌سته‌كه‌ی‌ له‌سه‌ر ئه‌و كه‌یسانه‌ی‌ پێشووتر ئه‌م دادگایه‌ بچوك كراوه‌ته‌وه‌، ئێستا هیچ هه‌نگاوێك نانێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ كار له‌سه‌ر ئه‌و كه‌یسانه‌ی‌ تر بكات، وه‌كو كه‌یسی‌ ته‌ختكردنی‌ پێنجوێن و كۆمه‌ڵكوژی‌ ئه‌شكه‌وتی‌ ده‌كان و گوندی‌ سوره‌یاو هتد
 - ئه‌و دادگایه‌ی‌ كه‌ باست كرد كه‌ تایبه‌ت به‌ تاوانه‌كان له‌ كوردستان دروست بكرێت شێوازی‌ پێكهێنانه‌كه‌ی‌ چۆنه‌ ئه‌وه‌ بابه‌تێكی‌ تره‌، به‌ڵام تا چه‌ند ده‌توانێت دادگای‌ ئه‌و تۆمه‌تبارانه‌ بكات كه‌ تا ئێستا داواكراون له‌كاتی‌ خۆی‌ له‌دادگای‌ باڵای‌ تاوانه‌كان له‌ عێراق،  كه‌ به‌رێزتان ووتان دادگاكه‌ بچوك كراوه‌ته‌وه‌ ناتوانێت ئه‌وانه‌ بانگهێشت بكات و دادگای‌ بكات؟ ئه‌م دادگایه‌ ده‌توانێت ئه‌وه‌ بكات له‌سه‌ر سكاڵای‌ كه‌سیی‌ خاوه‌ن قوربانیه‌كان؟
*من پێموایه‌ ئێستاش ئه‌وه‌ ده‌توانرێت، ئه‌و دادگایه‌شمان ناوێت، ئه‌وانه‌ ده‌توانن دادگایی‌ بكرێن، چونكه‌ ئه‌وان فه‌رمانی‌ ده‌ستگیركردنیان بۆ ده‌رچووه‌و داواكراون له‌هه‌ر كاتێكدا دادگا ده‌توانێت لێیان بپرسێته‌وه‌ پێویست به‌ دادگای‌ تایبه‌ت ناكات، هه‌ردادگایه‌كی‌ كوردستان ده‌توانێت ئه‌و كاره‌ بكات. ئه‌وانه‌ فه‌رمانی‌ ده‌ستگیركردنیان هه‌یه‌ دادگا ده‌توانێت بانگی‌ بكات و بچنه‌ به‌رده‌م دادگا داكۆكی‌ له‌ خۆیان بكه‌ن بزانن تۆمه‌تبارن یان نا، به‌ڵام ئه‌مه‌ وه‌ك وتت به‌ پشت به‌ستن به‌ سكاڵای‌ كه‌سی‌ ده‌بێت .
- ئێوه‌ به‌رنامه‌تان بۆ 14ی‌ 4 چیه‌؟
*ئێمه‌ ده‌مێكه‌ به‌رنامه‌مان هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ئیداره‌ی‌ گه‌رمیان دانیشتنمان كردوه‌، كۆبونه‌وه‌ی‌ فراوانمان له‌گه‌ڵ لێپرسراوی‌ فه‌رمانگه‌كان كردوه‌، رێكخراوه‌كانی‌ بواری‌ جینیۆساید وئه‌نفال ئاماده‌بوون، ئه‌مساڵ بیركردنه‌وه‌یه‌كمان هه‌بووه‌ تا ئێستا سه‌ركه‌وتووه‌ كه‌ مه‌راسیم و یاده‌كان ڕاسته‌ پیرۆزه‌و شكۆمه‌نده‌و گرنگه‌ له‌ بیره‌وه‌ی‌ میلله‌تی‌ كوردا كه‌ له‌ یاده‌وه‌ری‌ داهاتووی‌ نه‌وه‌كانمان ده‌مێنێته‌وه‌، به‌ڵام له‌ڕووی‌ ئه‌كادیمیه‌وه‌ گرنگه‌ زانكۆكان شان بده‌نه‌ به‌رئه‌ركێكی‌ هه‌م نه‌ته‌وه‌ی‌ و هه‌میش ئه‌كادیمی‌، له‌ڕووی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ ئه‌وان بتوانن تاوانه‌كان بخه‌نه‌ ناو چوارچێوه‌ی‌ پرۆسه‌ی‌ خوێندن و  فرۆمه‌ڵه‌ی‌ ئه‌و كۆنفرانسانه‌ بكه‌ن  ده‌رئه‌نجام و ده‌ریچه‌كان چین كه‌ ئێمه‌ بتوانین له‌ سیسته‌می‌ په‌روه‌رده‌و خوێندنی‌ باڵا جێگری‌ بكه‌ین. به‌ڵام به‌وشێوه‌ كاڵ و كرچه‌ی‌ ئێستا نا كه‌ چه‌ند دێرێكیان له‌سه‌ر ئه‌نفال و جینیۆساید نوسیوه‌؟ ده‌بێت به‌به‌رنامه‌ و سیسته‌ماتیك بێت. پێویسته‌ ئه‌و بابه‌ته‌ بكه‌ینه‌ بابه‌تێك له‌ داهاتوو  قوتابیه‌كانمان ئه‌وانه‌ی‌ له‌ زانكۆو ماسته‌رو دكتۆرا ده‌رده‌چن،  نامه‌ی‌ دكتۆرای‌ له‌سه‌ر بهێنن. ئه‌م نامانه‌ كۆبكرێته‌وه‌ كه‌بۆ خۆی‌ هه‌موو به‌ڵگه‌یه‌، چونكه‌ هه‌موو نامه‌یه‌كی‌ دكتۆرا بۆخۆی‌ به‌ڵگه‌و دیكۆمێنتی‌ هه‌یه‌ ئه‌م به‌ڵگه‌و دیكۆمێنتانه‌ پاڵپشتێكی‌ ترن بۆ به‌ڵگه‌كانی‌ تر كه‌ بۆ ئه‌كادیمیه‌ك ئاسانتره‌، بۆ دادگاكان له‌ده‌ره‌وه‌و ناوه‌وه‌، له‌ناو زانكۆكانیش جۆرێك له‌ ملمڵانێ‌ دروست ده‌كات بۆ كاركردن تێدا. ده‌بوایه‌ زانكۆكان زووتر كاریان له‌سه‌ر بكردایه‌ به‌ڵام ئێمه‌ ئه‌مساڵ به‌هیمه‌تی‌ كۆمه‌ڵێك براده‌رو رێكخراوه‌كان دانیشتین و بیرمانكردوه‌، ئه‌مساڵ له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ كردمان زۆر سه‌ركه‌وتووبوو، له‌گه‌رمیان و له‌ قه‌ڵادزێش به‌رنامه‌مان هه‌یه‌، ئه‌و كاره‌ دووباره‌ بكه‌ینه‌وه‌.
 -ئه‌ی‌ بۆ دۆسیه‌ی‌ رووفاتی‌ قوربانیه‌كان به‌رنامه‌تان چیه‌؟ ئایا شتێكی‌ نوێ‌ له‌و باره‌وه‌ هه‌یه‌؟ 
*به‌داخه‌وه‌  حكومه‌تی‌ عێراقی‌ زۆر هاوكارمان نه‌بووه‌، ئێمه‌ دوو ساڵ و نیوه‌ له‌و وه‌زاره‌ته‌ین كارمان زۆر كردوه‌ له‌سه‌ری‌،  ئه‌وه‌ی‌ كه‌ كاره‌كانی‌ ئێمه‌ی‌ په‌كخست وه‌زاره‌تی‌ مافی‌ مرۆڤی‌ عێراقی‌ هه‌ڵوه‌شایه‌وه‌، مه‌سه‌له‌ی‌ رووفاته‌كان په‌یوه‌ندی‌ به‌ یاسای‌ ژماره‌ 5ی‌ ساڵی‌ 2006 به‌یاسای‌ پاراستنی‌ گۆری‌ به‌كۆمه‌ڵ ناوده‌برێت هه‌یه‌، ئه‌م یاسایه‌ كه‌ ده‌ركراوه‌  ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ چاره‌سه‌ری‌ بكات، كه‌ نزیكه‌ی‌ یه‌ك ساڵ ته‌جمید بوو، دواتر وه‌كو مه‌له‌فێكی‌ بچوكیان لێكردو ته‌حویلیان كرد بۆ وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌، كه‌ ئێستا وه‌زاره‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ وه‌كو به‌شێكی‌ بچوك نه‌ك وه‌زاره‌تێكی‌ مه‌عنی‌ بێت كار له‌سه‌رئه‌وه‌ بكات. ئێمه‌ كه‌ ساڵی‌ پار لیژنه‌ی‌ په‌رله‌مانی‌ عێراقمان بانگهێشت كرد ئه‌وانه‌ی‌ یاسایی‌ و لیژنه‌ی‌ شه‌هیدانن، دوو رۆژ ده‌عواتمان كردن هه‌م خۆم له‌گه‌ڵیان دانیشتم هه‌م لیژنه‌ی‌ په‌رله‌مانیش له‌گه‌ڵیان دانیشتن، هه‌ندێ‌ گۆرانكاریم كرد گۆرانكاریه‌كانمان گه‌یانده‌وه‌ به‌ لیژنه‌ی‌ یاسایی‌ و شه‌هیدانی‌ په‌رله‌مان، هه‌وڵی‌ زۆریاندا له‌ كۆنگره‌یه‌كدا هه‌ندێ‌ گۆرانكاریان تێدا كرد، گۆرانكاریه‌كان هێشتا داخوازییه‌كانی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان و وه‌زاره‌تی‌ تێرنه‌كردوه‌ بۆ له‌به‌ر ئه‌م شتانه‌:
یه‌كه‌م: ئێمه‌ بۆ شنگال بۆ ساڵێكه‌ گیرۆده‌ین و ئه‌وان بێن هاوكاریمان بكه‌ن ، نایه‌ن؟ ئێمه‌ حاكمێكمان داناوه‌  ده‌ڵێن ئه‌و حاكمه‌ ناوی‌ له‌ دادگاكانی‌ عێراقدا نیه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ نابێت ئه‌و حاكمه‌ بێت له‌گه‌ڵتان له‌ شه‌نگاڵ یه‌كێك له‌ كێشه‌كان ئه‌وه‌یه‌  كار ئاسانیمان بۆ نه‌كراوه‌.
دووه‌م: بۆ ئه‌وانه‌ی‌ جنوب و ناوه‌ڕاست، ئه‌وه‌ی‌ كه‌ كێشه‌ی‌ ئێمه‌یه‌ نازانین ئه‌و گۆڕانه‌ چین و كێن؟ ڕاسته‌ دیاریكراون هه‌ندی‌ گۆڕ هه‌یه‌ نازانین گۆری‌ كێن؟ چونكه‌ شایه‌ت حاڵێك نیه‌ بڵی‌ ئه‌مه‌ گۆڕی‌ كورده‌ یان ئه‌مه‌ گۆری‌ كێیه‌؟ باشه‌ تۆ گۆڕ هه‌ڵده‌ده‌ێته‌وه‌ فه‌حسی‌ «دی ئێن ئه‌ی‌» بۆ ده‌كه‌ی‌، چۆن بزانین ئه‌م گۆڕه‌ خه‌ڵكی‌ كوردستانه‌و ئه‌نفاله‌و لێره‌ كۆمه‌ڵكوژكراوه‌؟ 
بۆ نموونه‌ بۆ دووساڵ ده‌چێت ئێمه‌ شه‌ش بۆ حه‌وت رووفاتی‌ كوردی‌ ئێزدیمان ده‌رهێناوه‌ تا ئێستا ته‌نها سامپڵه‌كانمان وه‌رگردووه‌ و نه‌مانتوانیوه‌ له‌كه‌س وكاره‌كه‌ی‌ خوێن وه‌ربگرین و بزانین له‌چی‌ خێزانیه‌كه‌؟  بۆیه‌ پێم خۆشه‌ هه‌موو لایه‌ك بیزانن ئه‌مه‌ پرۆسه‌یه‌كی‌ ئاسان نیه‌و پێویستی‌ ده‌زگای‌ گه‌وره‌و پرۆفیشناڵ هه‌یه‌و راستیه‌كه‌شی‌ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ ئه‌و ده‌زگایه‌مان نیه‌.  
-ئیشی‌ ته‌وسیقی‌ هه‌م پرسیارێكه‌ زۆرجار رووبه‌رووی‌ وه‌زاره‌ت ,پرسیارێكه‌ وه‌كو به‌رپرسیارێتی‌ له‌سه‌ر كۆی‌ سیسته‌می‌ حكومرانی‌ و كۆی‌ ناوه‌نده‌ رووناكبیری‌ و ناوه‌نده‌ ئه‌كادیمی‌ و ناوه‌نده‌كانی‌ لیكۆلێنه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێستا باسی‌ به‌ڵگه‌ت كرد چی‌ كراوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئێمه‌ ئه‌وانه‌ ته‌ویسق بكه‌ین ئه‌م بابه‌ته‌ وابه‌سته‌ ده‌كه‌م به‌وه‌ی‌ تۆ سه‌ردانی‌ پۆلۆنیات كرد له‌وێ‌ سه‌ردانی‌ ئاوشۆیستت كرد بینیت ئه‌وان چیان كردوه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ په‌یوه‌ست بكه‌ین به‌یكه‌وه‌ چۆن ئه‌مه‌ وه‌كو ئه‌زمون به‌راورد  بكرێت؟
*ده‌توانم بڵیم وه‌كو مژده‌یه‌ك كاری‌ زۆر باشمان كرد، هه‌م له‌ به‌ریتانیا هه‌م له‌ پۆلۆنیا، له‌سویدیش، ئه‌وه‌ی‌ پۆلۆنیا ئاوشویست، دیاره‌ ئه‌وان له‌رووی‌ زانست و پێداویستیه‌وه‌ زۆر پێشكه‌وتوترن، من ئه‌وێم بینی‌ ئه‌و مۆزه‌خانه‌یه‌ 600 كارمه‌ندی‌ هه‌بوو،  به‌و قه‌باره‌ گه‌وره‌یه‌ و به‌و زۆری‌ كارمه‌نده‌ كه‌ شوێنێكی‌ فراوانه‌، ئه‌وان زۆر شتیان بۆ جێماوه‌، به‌ڵام ئێمه‌ شتمان بۆ به‌جێنه‌ماوه‌، بۆ نمونه‌ ئه‌وان هاتوون  شوینی‌ جه‌ریمه‌كه‌یان كردوه‌ به‌ مۆزه‌خانه‌؟ شوێنی‌ جه‌ریمه‌كه‌ی‌ ئێمه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌وان جیاوازه‌؟ ئه‌وان شتیان زۆر ماوه‌ ئێمه‌ش شتمان هه‌یه‌ كه‌لو په‌لمان هه‌یه‌ به‌ڵگه‌ی‌ زیندومان هه‌یه‌، دادگاكانمان هه‌یه‌ و وێنه‌ و ئه‌رشیفی‌ گۆره‌ به‌ كۆمه‌ڵه‌كانمان هه‌یه‌ چۆنێتی‌ ده‌رهێنانمان هه‌یه‌ تاقیگه‌ی‌ دی‌ ئێن ئه‌یمان هه‌یه‌، مه‌له‌فێكی‌ زۆرمان هه‌یه‌ مه‌له‌فی‌ زیندومان هه‌یه‌، شایه‌تحاڵمان هه‌یه‌، هه‌موو ئه‌و شتانه‌مان هه‌یه‌، به‌ڵام چۆن رێكبخرێت؟ پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ من ده‌مه‌وێت له‌وه‌دا وه‌ڵام بده‌مه‌وه‌ بۆ رێكخستنی‌ ئه‌مانه‌ من له‌گه‌ڵ ئه‌و به‌رێوه‌به‌رایه‌تی‌ ئاوشوێتس دانیشتم كۆتا جار گه‌یشتنه‌ ئه‌وه‌ی‌ بریارماندا له‌وێ‌ وه‌ره‌قه‌یه‌كی‌ له‌یه‌ك تێگه‌یشتن واژۆ بكه‌ین، ئێستا ئه‌وان له‌وێ‌ هه‌ندێ‌ شتیان ناردوه‌و ئێمه‌ش ناردومانه‌ته‌وه‌، له‌دوای‌ خاڵی‌ زیادو كه‌م، ئه‌وان ئاماده‌یان ده‌ربریوه‌ بۆ دوو شت یه‌كه‌م ئه‌وان نوێنه‌ریان بێت بۆ مۆنۆمێنته‌كانی‌ ئێره‌ ئێمه‌ 5 مۆنۆمێنتی‌ ئه‌ساسیمان هه‌یه‌ كه‌ هه‌بن به‌داخه‌وه‌ ( هه‌ڵه‌بجه‌یه‌، چه‌مچه‌ماڵه‌، بارزانه‌) ئه‌م سیانه‌ شوێنی‌ هه‌یه‌ له‌ بادینان شوێنك هه‌یه‌ بچوكه‌ ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت ئه‌وان بێن رێكخستنی‌ ئه‌مانه‌ بكه‌ن و رایانبهێن چۆن ئه‌رشیف ده‌كرێت چۆن ده‌پارێزرێت؟  قسه‌ زۆره‌ له‌م باره‌وه‌ با بمێنێ‌ بۆ ئه‌وكاته‌ی‌ كه‌ وه‌ره‌قه‌ی‌ لێكتێگه‌یشتنه‌كه‌مان ده‌چێته‌ بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌.
-بیرتان له‌وه‌ نه‌كردۆته‌وه‌ كۆنفرانسێك بكه‌ن له‌ كوردستان له‌سه‌ر ئاستی‌ زانكۆكان له‌بواری‌ توێژینه‌وه‌و لێكۆڵینه‌وه‌، بۆنمونه‌ ئێمه‌ نزیكن له‌ 14ی‌ 4 بۆچی‌ زانكۆی‌ گه‌رمیان و زانكۆی‌ چه‌رمۆتان رانه‌سپاردوه‌ توێژینه‌وه‌ بكه‌ن؟
*به‌ڵی‌ كردومانه‌ ئێمه‌ رۆیشتینه‌ته‌ ئه‌وی‌، یاده‌كانمان پۆڵین كردوه‌ كردومانه‌ به‌ سێ‌ به‌ش یاده‌ بنه‌ڕه‌تی‌ و ئه‌ساسیه‌كان كه‌ (كیمیاباران و ئه‌نفال و قه‌ڵادزیی‌ و بارزان و شه‌نگاڵه‌)، ئه‌م پێنج یاده‌ بووه‌ته‌ پێنج یادی‌ سه‌ره‌كی‌ بۆ هه‌ر پێنج یاده‌كه‌، ئێمه‌ گشتاندنێكمان كرد له‌هه‌موو ئه‌و یادانه‌و  له‌ 14ی‌ 4 هه‌موو زانكۆكان و وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆو ئه‌وقاف و په‌روه‌رده‌، كه‌ ئه‌ركه‌كانیان چیه‌و ئه‌نجومه‌نی‌ وه‌زیران ته‌سدیقی‌ كردوه‌و گشتاندنی‌ بۆ كراوه‌ كه‌ له‌و رۆژه‌ له‌ وه‌زاره‌تی‌ په‌روه‌رده‌ چی‌ توجیهێك هه‌بێت، مامۆستاكان چی‌ بكه‌ن؟ وانه‌یه‌كیان هه‌بێت له‌سه‌ر ئه‌نفال و زانكۆكانیش به‌هه‌مان شێوه‌، ئه‌وقاف ووتاره‌ ئاینیه‌كانی‌ تایبه‌ت بێت به‌ جینیۆساید؟ ده‌مێنێته‌وه‌ سه‌ر كۆنفرانس ئێمه‌ كۆنفرانسی‌ جۆراوجۆر ده‌كرێت، به‌ڵام ئه‌و كۆنفرانسانه‌ راسته‌ له‌ڕووی‌ شكڵه‌وه‌ زۆر باشه‌، به‌ڵام له‌ڕووی‌ ناوه‌رۆكه‌وه‌ كۆمه‌ڵێك شتی‌ باسكردنی‌ مێژووه‌، ناچینه‌ ناوه‌ بابه‌ته‌ ئه‌ساسیه‌كان كه‌ئێمه‌ چی‌ بكه‌ین بۆ ئه‌مه‌؟ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ من باسم كرد پێویسته‌ ئێمه‌ سه‌نته‌رێك دابنێن و ئه‌م سه‌نته‌ره‌ بتوانێت هه‌موو تواناو وزه‌كان كۆبكاته‌وه‌، نه‌ك به‌په‌رتی‌ كاربكه‌ین.  
بۆ ئه‌و دادگا تایبه‌ته‌ی‌ كه‌ باسمانكرد بڕیاربوو كۆنفرانسێك بكه‌ین، به‌ڵام تێكچوونه‌كه‌ی‌ زۆر بوو،  نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتوه‌كان به‌ڵینێكیاندا به‌ ئێمه‌ به‌ڵام رۆیشتن هێشتا نه‌هاتنه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ بریارماندابوو ئه‌گه‌ر هاوكاریمان بكه‌ن بێین خه‌ڵكی‌ ده‌ره‌وه‌، پسپۆره‌كان له‌ ئه‌مریكاو ئه‌وروپا بانگ بكه‌ین بۆ ئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر دروستكردنی‌ ئه‌و دادگایه‌ كۆنفرانسێكی‌ گه‌وره‌ بكه‌ین، بیركردنه‌وه‌كه‌مان هه‌یه‌ پلانه‌كه‌مان داڕشتووه‌، به‌ڵام له‌به‌ر وه‌زعه‌ ئابوریه‌كه‌ هێشتاوه‌ ماوه‌یه‌تی‌ و نه‌چوه‌ته‌ بواری‌ جێبه‌جێكردنه‌وه‌. 

 

پەیوەندی

بۆ پەیوەندی کردن بە بەرێوەبەرایەتی تۆڕی هەواڵی هەولێر ئەو ئیمێل و ژمارە مۆبایلانەی خوارەوە بەکاربێنە

  • ناونیشنا : عێراق - هەولێر - بەرامبەر نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ

  • ئیمێل : عنوان البريد الإلكتروني هذا محمي من روبوتات السبام. يجب عليك تفعيل الجافاسكربت لرؤيته.

  • ماڵپەر :٠٠٩٦٤٧٥٠٤٥٤٧٩٣٧

    ماڵپەر : ٠٠٩٦٤٧٥٠٤٦٦١٧٤٥