وەزیری دەرەوەی قەتەر ڕایدەگەیەنێت: مەرجی سەرەکییان بۆ دەستپێکردنی دانوستانەکان لەگەڵ وڵاتانی کەنداو، ھەڵگرتنی گەمارۆکانی سەر وڵاتەکەیەتی.
''شێخ محەمەد بن عەبدولڕەحمان ئەلسانی'' وەزیری دەرەوەی قەتەر لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا، لە دەوحە رایگەیاند: وڵاتەکەی ئامادە نییە دانوستان لەگەڵ ئەو وڵاتانە بکات، کە گەمارۆیان خستۆتە سەری تا ئەو کاتەی سەرجەم گەمارۆکانیان ھەڵدەگرن. 
ئاماژەی بەوەشکردووە، تائێستا جگە لە ئێران و تورکیا ھیچ وڵاتێکیتر ھاوکاری قەتەریان نەکردووە.
لە رۆژی ٥ی ئەم مانەگەدا وڵاتانی دراوسێی قەتەر، بە تۆمەتی ھاوکاریکردنی گرووپە تیرۆریستییەکان، پەیوەندییە دیبلۆماسییەکانیان لەگەڵ قەتەردا بڕی و ھەناردەکردنی ھەموو جۆرە کاڵایەکیشیان بۆ ئەو وڵاتە راگرت.

هێرشی چەتەکانی داعش بۆسەر گەڕەکەکانی بەتانی و بەرید پاش ڕوودانی شەڕێکی دوو ڕۆژە لەو گەڕەکانەدا تێکشکێندرا و لە ئەنجامی شەڕەکان لەو دوو گەڕەکەدا لانیکەم ٧٦ چەتەی داعش کوژراون.

 

شەڕێک کە بەهۆی وەڵامدانەوەی شەڕڤان بۆ هێرشی چەتەکانی داعش لەو گەڕەکانەدا ڕوویدابوو، ماوەی دوو ڕۆژی خایەند، هێرشەکە سەرەنجام ئێوارەی دوێنێ بەتەواوی تێکشکێندرا.

 

سەرچاوە فەرماندەییەکانی هێزەکانی سوریای دیموکرات ڕایانگەیاند، کە لە ئەنجامی ئەو شەڕە دووڕۆژەیەدا لە گەڕەکی بەتانیی ڕۆژهەڵاتی ڕەقەدا ٧٦ چەتەی داعش کوژراون و لاشەی هەموو ئەو چەتانە کەوتوونەتە دەستی شەڕڤانانەوە.

 

لە گەڕەکی بەریدی ڕۆژئاوای ڕەقەش، شەڕێکی دوو ڕۆژە تا ئێوارەی دوێنێ بەردەوام بوو، لەوێش هێرشی چەتەکان بەتەواوی تێکشکێندرا، ژمارەیەکی زۆر لە چەتەکانی داعش کوژراون، بەڵام هێشتا ژمارەی ئەو چەتانە نەزانراوە.

 

چەتەکانی داعش پاش ئەوەی لەو دوو گەڕەکەدا تێکشکێندران، ڕوویان کردە گەڕەکی ڕۆمانی ڕزگارکراو و هێرشێکیان کردە سەر ئەو گەڕەکە، شەڕ لەو گەڕەکەدا تا کاتی ئامادەکردنی ئەم هەواڵە بەردەوامە.

ئه‌مڕۆ نرخی نه‌وت له‌ بازاڕه‌كانی جیهان رووى له‌ دابه‌زین كرد و له‌ ئێستادا هه‌ر به‌رمیلێك له‌ خوار 47 دۆلاره‌وه‌ مامه‌ڵه‌ى پێوه‌ده‌كرێت.

ئه‌مڕۆ سێ شه‌ممه‌ رێكه‌وتی 20 ی حوزه‌یرانى 2017 نرخی به‌رمیلێك نه‌وت له‌ جۆری برێنت به‌ 46 دۆلار و 95 سه‌نته‌، له‌ كاتێكدا به‌یانى دوێنێ به‌ 47 دۆلار و 25 سه‌نت بوو.

هاوكات له‌ ئێستادا نرخى هه‌ر به‌رمیلێك نه‌وتى خاوى ئه‌مه‌ریكى له‌ بازاڕه‌كانى جیهان به‌ 44 دۆلار و 45 سه‌نت مامه‌ڵه‌ى پێوه‌ده‌كرێت، له‌ كاتێكدا به‌یانى دوێنێ به‌ 44 دۆلار و 61 سه‌نت مامه‌ڵه‌ى پێوه‌ده‌كرا.

له‌ رێكه‌وتى 1 ى 12 ى ساڵى رابردووه‌وه‌، ئه‌مڕۆ بۆ یه‌كه‌مجاره‌ نرخى نه‌وت له‌ بازاڕه‌كانى جیهان بۆ خوار 47 دۆلار داببه‌زێت.

شه‌وی‌ ڕابردوو، گه‌ریلاكانی‌ په‌كه‌كه‌ هێرشیان كردووه‌ته‌ سه‌ر كاروانێكی‌ ئۆتۆمبێله‌ سه‌ربازییه‌كانی‌ سوپای‌ توركیا له‌ سه‌ر ڕێگای‌ نێوان چه‌لێ‌ و هه‌كاری‌ له‌باكوری‌ كوردستان و ئه‌فسه‌رێكی‌ سوپای‌ توركیا كوژراوه‌و پێنج سه‌ربازیش برینداربوون.

به‌پێی‌ ئاژانسی‌ دۆغان-ی‌ توركی‌، شه‌ڕه‌كه‌ كاتژمێر 23:30خوله‌كی‌ شه‌وی‌ رابردوو روویداوه‌، له‌نزیك گوندی‌ ئۆغول له‌سه‌ر ڕێگای‌ نێوان چه‌لێ‌-هه‌كاری‌، هێزه‌كانی‌ په‌كه‌كه‌ به‌ چه‌كی‌ قورس و رۆكێت هێرشه‌كه‌یان ئه‌نجامداوه‌ بۆ سه‌ر كاروانێكی‌ سوپای‌ توركیا.

ئاماژه‌به‌وه‌كراوه‌، به‌هۆی‌ ئه‌و هێرشه‌ی‌ په‌كه‌كه‌وه‌ ئه‌فسه‌رێكی‌ سوپای‌ توركیا كوژراوه‌و پێنج سه‌ربازی‌ تر برینداربوون، سوپای‌ توركیا ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كردووه‌، ئه‌وهێزه‌ گواستراونه‌ته‌وه‌ بۆ وان له‌ چه‌لێ‌ وه‌و رووبه‌ڕووی‌ هێرشی‌ په‌كه‌كه‌ بوونه‌ته‌وه‌.

هه‌روه‌ها هه‌ر شه‌وی‌ ڕابردوو له‌ ناوچه‌ شاخاوییه‌كانی‌ شارۆچكه‌ی‌ هیلال له‌ قلێبان، له‌ شرناخ شه‌ڕ ڕوویداوه‌و له‌نێوان په‌كه‌كه‌و سوپای‌ توركیاو سه‌ربازێكی‌ تورك و دوو "پاسه‌وانی‌ گوند" برینداربوون و ئۆپه‌راسیۆن به‌رده‌وامه‌.

 

ئێواره‌ی‌ دوێنێش ناوه‌ندی ڕاگه‌یاندنی هێزه‌كانی پاراستنی گه‌ل، هه‌په‌گه‌ رایگه‌یاند، له‌شه‌ڕ و پێكدادانی نێوان گه‌ریلاكانیان له‌گه‌ڵ سوپای توركیا له‌ناوچه‌ی زاپ له‌سنوری هه‌رێمی كوردستان له‌ 24 كاتژمێری رابردوودا 31سه‌ربازی‌ توركیا كوژراون.

شه‌وی‌ رابردوو، له‌گوندی‌ زه‌رگه‌ی‌ میحوه‌ری‌ خورماتوو، داعش هێرشیكرده‌ سه‌ر هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌و بۆماوه‌ی‌ نزیكه‌ی‌ سێ كاتژمێر شه‌ڕ به‌رده‌وام بوو پێشمه‌رگه‌یه‌ك شه‌هیدبوو ته‌رمی‌ دوو چه‌كداری‌ داعشیش به‌جێماوه‌.

هێرشه‌كه‌ی‌ داعش، بۆ سه‌ر فه‌وجی‌ چواری‌ لیوای‌ پێنجی‌ ی‌ شاره‌زوورى هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ بووه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ك له‌لیواكه‌  راگه‌یاند، داعش له‌ چوار قۆڵه‌وه‌ هێرشیان كردووه‌و شه‌ڕه‌كه‌ كاتژمێر 11:00ده‌ستیپێكردووه‌ تا كاتژمێر ده‌ورووبه‌ری‌ 02:00ی‌ خایه‌ندووه‌.

وتیشی‌، پێشمه‌رگه‌یه‌ك، به‌ناوی‌ زه‌كه‌ریا كه‌ریم، كه‌ خه‌ڵكی‌  هه‌ڵه‌بجه‌یه‌، فیشه‌كی‌ به‌ركه‌وتووه‌و شه‌هیدبووه‌ ئێستا ته‌رمه‌كه‌ی‌ گه‌ڕێندراوه‌ته‌وه‌.

به‌وته‌ی‌ ئه‌و سه‌رچاوه‌یه‌ شه‌ڕه‌كه‌ سه‌خت بووه‌و داعش هاتوونه‌ته‌ به‌رده‌م ده‌رگای‌ باره‌گاكانی‌ هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ شه‌ڕی‌ ده‌سته‌و یه‌خه‌ ڕوویداوه‌.

داعش له‌و شه‌ڕه‌دا ئار بی‌ جی‌ و بی كه‌ی‌ سی‌ به‌كارهێناوه‌و، هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ هێرشه‌كه‌یان تێكشكاندووه‌و داعش-یان ناچار به‌ كشانه‌وه‌ كردووه‌.

له‌ماوه‌ی‌ كه‌متر له‌ مانگێكدا ئه‌مه‌ چواره‌م هێرشی‌ چه‌كدارانی‌ داعش-ه‌ بۆ سه‌ر هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ له‌سنوری‌ خورماتوو، سه‌رجه‌م هێرشه‌كانیش تێكشكێنراون.

هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ به‌ره‌به‌یانی‌ یه‌كشه‌ممه‌ی‌ رابردووش هێرشێكی‌ چه‌كدارانی‌ داعش-یان له‌سنوری‌ میحوه‌ری‌ خورماتوو تێكشكاند.

عه‌بدوڵا بۆر فه‌رمانده‌ی‌ میحوه‌ری‌ خورماتوو دوای‌ هێرشه‌كه‌ راگه‌یاندبوو، كاتژمێر چواری‌ به‌ره‌به‌یانی‌ خۆكوژی‌ داعش هێرشیان كردووه‌ته‌ سه‌ر باره‌گای‌ فه‌وجی‌ چواری‌ لیوای‌ شانزه‌ی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ كوردستان كه‌ له‌فڕۆكه‌خانه‌ی‌ سه‌ربازی‌ خورماتوو جێگیرن.

وتیشی‌ "چه‌كداره‌كانی‌ داعش له‌چوار خۆكوژ پێكهاتبوون و چووبونه‌ ناو بیناكه‌وه‌".

عه‌بدوڵا بۆر ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شكرد، هێزه‌كانی‌ پێشمه‌رگه‌ ته‌قه‌یان له‌ خۆكوژه‌كان كردووه‌و خۆكوژه‌كانیش خۆیان ته‌قاندووه‌ته‌وه‌و ته‌رمه‌كانیان له‌به‌رده‌ست پێشمه‌رگه‌دایه‌.

موقەدەم عەبدولسەلام جبووری ئەفسەر لە سوپای عیراق رایگەیاند، هێزە عیراقییەكان لە ناوچەی موسڵی كۆن گەمارۆی ژمارەیەكی زۆری سەركردەی داعش داوە كە لە نێویاندا كەسی بیانی هەیە.
ئەو ئەفسەرە دەڵێت "بە پێی ئەو زانیارییە هەواڵگرییانەی بەدەستمان گەیشتووە، ژمارەیەكی زۆری سەركردەی داعش كە لە نێویاندا كەسانی بیانی هەیە، لە ژێرزەمینێكدا لە ناوچەی موسڵی كۆن گەمارۆدراون".
وتیشی "لە نێو ئەو گەمارۆدراوانەدا، كەسانی پزیشك و رۆژنامەوانان هەیە كە هەڵگری رەگەزنامەی عیراق، عەرەبی و بیانین، ئەمە سەرباری ئەوەی ژمارەیەك لەو گەمارۆدراوانە چەكداری ئاسایی داعشن".
لە لایەكی دیكەوە فەریق عەبدلوەهاب ساعدی فەرماندەی ئۆپەراسیۆنە تایبەتییەكان لە هێزی دژە تیرۆری عیراق رایگەیاند، لە چوارچێوەی پێشڕەوییەكانیاندا، هێزەكانیان بە قۆڵایی 200 مەتر چوونەتە ناو ناوچەی فاروق لە موسڵی كۆن.
عەبدلوەهاب ساعدی وتیشی "لەئێستادا هێزەكانی دژە تیرۆر لە ناوچەی فاروق دژی داعش شەڕی توند دەكەن بە تایبەتیش بەرامبەر بە قەناسبەدەستەكانی رێكخراوەكە".
بڕی موچە پاشەکەوتکراوەکانی فەرمانبەران لەلای حکومەتی ھەرێم ئاشکرادەکرێت و سەرۆکی لیژنەی دارایی و ئابوری پەرلەمانیش، شێوازی دانەوەی ئەو قەرزانە دەخاتەڕوو، ڕاشیدەگەیەنێت: ئەگەر حکومەت شەفاف بێت، دەتوانێت قەرزەکان بداتەوە.
 

 

د. عیزەت سابیر، سەرۆکی لیژنەی دارایی و ئابوری لەپەرلەمانی کوردستان، بە تۆرى سلێمانى ڕاگەیاند: ئێستا حکومەتی ھەرێم بۆ موچەی مانگێکی فەرمانبەران، پێویستی بە ٥٥٠ ملیار دینارە، بەڵام بەرلەوەی پاشەکەوت لەموچەی فەرمانبەران بکات، ٨٥٠ ملیار دیناری پێویست بوو.

ئاماژەی بەوەشکرد، جگە لەھەموو قەرزەکانی تر، مانگانە حکومەت ٣٠٠ ملیار دینار قەرزی موچەی فەرمانبەرانی دەکەوێتە ئەستۆو دەشڵێت: "ئەگەر حکومەت شەفاف بێت، دەتوانێت سەرجەم قەرزەکان بداتەوە".

د. عیزەت سابیر، کە ئەندامی فراکسیۆنی یەکێتییە، ئاشکرایکرد فەرمانبەرانی ھەرێم نزیکەی ٧ ملیار دۆلار قەرزیان لەلای حکومەتە، لەبەرامبەریشدا حکومەتی ھەرێم پێنج ملیار دۆلاری لەلای خەڵکە، کە سەرجەمیان قەرزی نیشتەجێبوون و پێشینەکانی ھاوسەرگیری و کشتوکاڵی و پیشەسازی و خانووبەرەن، لەگەڵ قەرزی پارەی ئاوو کارەباو باج.

بەوتەی سەرۆکی لیژنەی دارایی پەرلەمان، حکومەت ئەگەر کەسانی شارەزاو چالاک لەو بەڕێوەبەرایەتییە دابنێت کە تایبەت بەقەرزەکان بڕیاری لێداوە، بەشێکی زۆر لە قەرزەکان بەرامبەر دەکرێنەوەو دەدرێنەوە، کێشەی ھاوڵاتیان و موچەخۆرانیش چارەسەر دەکرێت.

باڵیۆزی بەڕیتانیا لە عێراق ڕایگەیاند لە سەردانەکەیدا بۆ "باکوری عێراق" داوایکردووە پەڕلەمانی کوردستان کارابکرێتەوە، هەروەها بە بەرپرسانی ناوخۆیی ڕاگەیاندووە، کە ئێستا کاتێکی گونجاو نیە بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم.

 فرانک بەیکەر باڵیۆزی بەڕیتانیا لە عێراق لە بەیانامەی هەفتانەدا ڕایگەیاندووە "هەفتەی ڕابردوو سەردانی باکوری عێراقم کردووە و لە سلێمانی و هەولێر لەگەڵ بەرپرسانی سیاسی و سەربازی و ئاینی ناوخۆییدا کۆبوومەتەوە، هەروەها چاوم بە سەرۆک بارزانی و سەرۆکی حکومەتی هەرێم و بەرپرسانی باڵای دیکە کەوتووە و جەختم لە پشتیوانی بەڕیتانیا بۆچارەسەرکردنی گرفتە سیاسی و ئابووریەکان کردووەتەوە".

باڵیۆزی بەڕیتانیا لە بەرایاننامەکەیدا وتیشی "لە زنجیرە کۆبوونەوەکاندا باسم لە بەشداریکردنی گرنگی بەڕیتانیا بۆ ئاسایشی هەرێمەکە کردووە، هەروەها داوای بەرەوپێشچونم کردووە لە ڕووی یەکگرتوویی سیاسیەوە و لە نێویشیاندا کاراکردنەوەی پەڕلەمان و چاکسازی ناوخۆیی و کارکردن بۆ بەرزڕاگرتنی مافەکانی مرۆڤ".

جەختی لەسەر ئەوەشکردووەتەوە کە "بۆچوونی بەڕیتانیام لەبارەی ڕیفراندۆمە پێشنیازکراوەکەوە خشتووەتەڕوو کە ئەویش ناسینەوە و تێگەیشتنە لە ئاواتەکانی گەلی کورد، بەڵام ئێستا کاتێکی گونجاو نییە، هەروەها هەر ڕیفراندۆمێک بکرێت پێویستە بە پشتگیری حکومەتی بەغدا بێت".

لە بەشێکی دیکەی بەیانامەکەیدا، باڵیۆزی بەڕیتانیا ڕایگەیاندووە "سوپاسگوزاری حکومەتی بەڕیتانیام گەیاندووە سەبارەت بە ڕۆڵی گرنگی هێزەکانی پێشمەرگە لە تێکشکاندنی داعشدا، هەماهەنگیەکانی لەگەڵ هێزە ئەمنیەکانی عێراق".

ئاماژەی بەوەشکرد "لە سەردانەکەمدا بۆ دهۆک و زاخۆ گفتوگۆم لەبارەی کێشە ئەمنیەکانی پارێزگای نەینەوا کردووە، و تاوتوێی بەرەوپێشچوونەکانی شەڕی داعشمان کردووە و گوێبیستی پلانی داهاتووی ناوچەکەبووم".

هەروەها وتیشی، گرنگ و پێویستە هۆکاری بنەڕەتی ناسەقامگیری ناوچەکە و چارەسەری سیاسی بە بەشداری تەواوی عێراقیەکان دەستنیشانبکرێت.

باڵیۆزی بەڕیتانیا لە عێراق باسی لەوەکردووە، لە سەردانە چوار ڕۆژیەکەیدا کارەکانی حکومەتی هەرێم و عێراقی بەرزنرخاندووە بەتایبەتی لە شەڕی داعشدا و جەختی لە بەردەوامبوونی هاوکاریەکانی بەڕیتانیا بۆ چارەسەرکردنی گرفتە سیاسی و ئەمنی و ئابووریەکانی عێراق کردووەتەوە.

وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر له‌ گه‌شته‌كه‌یدا بۆ ئه‌وروپا، گرتنه‌به‌ری‌ ئه‌و رێوشوێنانه‌ی‌ به‌ سته‌مكاریی‌ و نایاسایی‌ وه‌سفكرد كه‌ له‌لایه‌ن هه‌ندێك له‌ وڵاتانی‌ كه‌نداو و میسره‌وه‌ دژ به‌ قه‌ته‌ر گیرانه‌به‌ر، ئاماده‌یی‌ ده‌وحه‌یشی‌ بۆ دانوستان له‌باره‌ی‌ ئاسایشی‌ كه‌نداوه‌وه‌ خسته‌ڕوو، به‌ڵام ره‌تیكرده‌وه‌ مافی‌ هیچ لایه‌نێك بێت گفتوگۆ له‌سه‌ر سیاسه‌ته‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ بكات. 
قه‌یران و ته‌نگژه‌كانی‌ نێوان وڵاتانی‌ كه‌نداو، وێڕای‌ ناوبژوانی‌ كوه‌یت، بۆ زیاتر له‌ هه‌فته‌یه‌كه‌ به‌رده‌وامه‌. 
بۆ «مه‌به‌ستی‌ زیاتر به‌رچاوڕوونی‌ وڵاته‌ هاوپه‌یمان و دۆسته‌كان» سه‌باره‌ت به‌ ته‌نگژه‌كانی‌ ئه‌م دواییه‌ی‌ نێوان قه‌ته‌ر و دراوسێكانی‌ له‌ كه‌نداو له‌پاش تۆمه‌تباركردنی‌ به‌ پشتیوانیكردن له‌ تیرۆر،  شێخ محه‌مه‌د بن عه‌بدلڕه‌حمان ئال سانی‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر، له‌ میانی‌ گه‌شته‌كه‌ی‌ بۆ وڵاتانی‌ ئه‌وروپا له‌ پاریسه‌وه‌ رایگه‌یاند، وڵاته‌كه‌ی‌ ئه‌و رێوشوێنانه‌ مه‌حكوم ده‌كات كه‌ ده‌وحه‌یان كرده‌ ئامانج، گرتنه‌به‌ری‌ ئه‌و رێوشوێنانه‌یشی‌ به‌ سته‌مكاریی‌ و نایاسایی‌ وه‌سفكرد.  
له‌پاش چاوپێكه‌وتنی‌ له‌گه‌ڵ جان ئیف لۆدریان وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ فه‌ره‌نسا، محه‌مه‌د بن عه‌بدولڕه‌حمان له‌ پرێس كۆنفرانسێكدا له‌ باڵێوزخانه‌ی‌ قه‌ته‌ر له‌ پاریس رایگه‌یاند»ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ده‌وڵه‌تی‌ قه‌ته‌ره‌وه‌ هه‌یه‌، مافی‌ ته‌واوه‌تی‌ خۆمانه‌، به‌ڵام قه‌ته‌ر ئاماده‌ی‌ دانیشتن و دانوستانه‌ له‌گه‌ڵ وڵاتانی‌ كه‌نداو سه‌باره‌ت به‌ ئاسایشی‌ كه‌نداو، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ مافی‌ كه‌س نییه‌ قسه‌ له‌سه‌ر سیاسه‌تی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ ئێمه‌ بكات». 
ئه‌و قسانه‌ی‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر، دوای‌ هه‌فته‌یه‌ك بوو له‌ هه‌ڵایسانی‌ ته‌نگژه‌كان، تائێستاش ده‌وحه‌ هه‌موو ئه‌و تۆمه‌تانه‌ ره‌تده‌كاته‌وه‌ كه‌ رووبه‌ڕووی‌ ده‌كرێنه‌وه‌ و ملیش بۆ ئه‌و داواكاریانه‌ كه‌چ ناكات كه‌ وه‌ك فشار ده‌كرێنه‌سه‌ری‌. 
وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر، گه‌شتێكی‌ بۆ ئه‌وروپا ده‌ستپێكرد كه‌ به‌رلین و مۆسكۆ و له‌نده‌ن و پاریسی‌ له‌خۆگرت. 
له‌و گه‌شته‌دا وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر، داوای‌ ئه‌نجامدانی‌ دیالۆگی‌ كرد له‌سه‌ر بنه‌مای‌ به‌رچاوڕوونی‌ سه‌باره‌ت به‌و تۆمه‌تانه‌ی‌ رووبه‌ڕووی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ ده‌كرێنه‌وه‌ كه‌ تایبه‌تن به‌ كۆمه‌ككردنی‌ گروپه‌ توندڕه‌وه‌كان. 
هه‌ر له‌و چوارچێوه‌یه‌دا محه‌مه‌د بن عه‌بدولڕه‌حمان وتی‌: «رێگه‌چاره‌ی‌ ستراتیژی‌ بۆ ده‌وڵه‌تی‌ قه‌ته‌ر، دیالۆگه‌»، به‌پێویستیشی‌ زانی‌ ئه‌و دیالۆگه‌»له‌سه‌ر بنه‌مایه‌كی‌ رۆشن بێت نه‌ك له‌سه‌ر تۆمه‌تی‌ هه‌ڵبه‌ستراوی‌ میدیاكان». 
هه‌ریه‌ك له‌ سعودیه‌ و ئیمارات و میسر له‌ سه‌ره‌تای‌ ئه‌م مانگه‌دا، پچڕاندنی‌ په‌یوه‌ندییه‌ دیپلۆماسییه‌كانی‌ خۆیان له‌گه‌ڵ قه‌ته‌ردا راگه‌یاند و هه‌موو گه‌شته‌ ئاسمانییه‌كانیان بۆ ده‌وحه‌ و له‌ ده‌وحه‌وه‌ راگرت و ته‌واوی‌ نوسینگه‌كانی‌ هێڵی‌ ئاسمانی‌ قه‌ته‌رییان له‌ شاره‌كانیاندا داخست.  
ئه‌و وڵاتانه‌ قه‌ته‌ر به‌ كارئاسانیكردن بۆ ئێران و پشتیوانیكردن له‌ «ئیخوان موسلیمین» و رێكخراوه‌ تیرۆریستییه‌كان له‌ جیهانی‌ عه‌ره‌بیدا، تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن. 
به‌ وته‌ی‌ ئه‌و وه‌زیره‌ قه‌ته‌رییه‌ش «هیچ بیرۆكه‌یه‌كمان له‌باره‌ی‌ ئه‌و هۆكارانه‌وه‌ نییه‌» كه‌ وایان له‌ سعودیه‌ و هاوپه‌یمانه‌كانی‌ كرد، گه‌مارۆ به‌سه‌ر ده‌وحه‌دا بسه‌پێنن، به‌ڵام واپێده‌چێت خواستێك بۆ له‌ناوبردنی‌ قه‌ته‌ر له‌ئارادابێت». 
وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر، هه‌موو ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی‌ رووبه‌ڕووی‌ وڵاته‌كه‌ی‌ كرانه‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌ پشتیوانیكردن له‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ «حه‌ماس» و كۆمه‌ڵی‌ «ئیخوان موسلیمین»، به‌ هه‌ڵه‌یه‌كی‌ ته‌واوه‌تی‌ وه‌سفكرد، ته‌ئكیدیشی‌ كرده‌وه‌ كه‌ «قه‌ته‌ر له‌گه‌ڵ حكومه‌ته‌كاندا مامه‌ڵه‌ ده‌كات نه‌ك له‌گه‌ڵ بزوتنه‌وه‌كان».   
له‌هه‌فته‌ی‌ رابردوودا، وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ قه‌ته‌ر له‌ له‌نده‌ن چاوی‌ به‌ بۆریس جۆنسۆن وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ به‌ریتانیا كه‌وت و له‌و چاوپێكه‌وتنه‌شدا، جۆنسۆن داوای‌ له‌ قه‌ته‌ر كردبوو»به‌شێوه‌یه‌كی‌ جددی‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ نیگه‌رانییه‌كانی‌ دراوسێكانی‌ بكات و زیاتر به‌ده‌نگیانه‌وه‌ بچێت».  
به‌ هه‌مان شێوه‌ كۆشكی‌ ئیلیزێ‌ رایگه‌یاند كه‌ سه‌رۆك ئیمانوێڵ ماكرون به‌ ته‌له‌فۆن قسه‌ی‌ له‌گه‌ڵ شێخ سوباح ئه‌حمه‌د ئال سوباح میری‌ كوه‌یت كردووه‌، باسی‌ له‌و گفتۆگۆیانه‌ش كرد كه‌ سه‌رۆكی‌ فه‌ره‌نسا له‌ماوه‌ی‌ چه‌ند رۆژی‌ رابردوودا له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك له‌ سه‌ركرده‌كانی‌ وڵاتانی‌ ناوچه‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست ئه‌نحامداوه‌.  
تائێستا هیچ ده‌سته‌واژه‌یه‌ك سه‌باره‌ت چاره‌سه‌ری‌ ئه‌و ته‌نگژه‌یه‌ ده‌رنه‌كه‌وتووه‌، وێڕای‌ نێوه‌ندگرییه‌كانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ كوه‌یت. 
بۆ رووبه‌ڕبوونه‌وه‌ی‌ ئه‌و گه‌مارۆیه‌ی‌ به‌سه‌ر قه‌ته‌ردا سه‌پێنرا، ئێران چه‌ندان تۆن مه‌وادی‌ خۆراكی‌ ره‌وانه‌ی‌ ده‌وحه‌ كرد و توركیاش به‌ هه‌مان شێوه‌ یارمه‌تی‌ و هاوكارییه‌كانی‌ بۆ ده‌وڵه‌تی‌ قه‌ته‌ر خسته‌ڕوو.  
له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی‌ قه‌یرانه‌كه‌دا، هه‌ڵوێستی‌ ئه‌مریكا هه‌ندێك ناڕۆشنی‌ پێوه‌دیار بوو، به‌ڵام دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا، هه‌ڵوێسته‌كه‌ی‌ یه‌كلایی‌ كرده‌وه‌، كاتێك داوای‌ له‌ قه‌ته‌ر كرد «ده‌ستبه‌جێ‌ ده‌ست له‌ كۆمه‌ككردنی‌ تیرۆر هه‌ڵبگرێت». 
ئه‌كبه‌ر ئه‌لباكر سه‌رۆكی‌ راپه‌ڕاندنی‌ هێڵی‌ ئاسمانی‌ قه‌ته‌ریش، ره‌خنه‌ی‌ توندی‌ له‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا گرت به‌هۆی‌ هه‌ڵوێستی‌ له‌به‌رانبه‌ر قه‌ته‌ر و «گه‌مارۆ» ئاسمانییه‌كه‌ی‌ كه‌نداویشی‌ به‌سه‌ر كۆمپانیاكه‌یدا به‌ «نایاسایی‌» له‌قه‌ڵه‌مدا. 
كه‌ناڵی‌ جه‌زیره‌ له‌ زاری‌ ئه‌لباكره‌وه‌ بڵاویكرده‌وه‌»چاوه‌ڕوانین دۆسته‌كانمان پشتیوانمان بن له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و گه‌مارۆ سته‌مكار و نایاساییه‌ی‌ له‌لایه‌ن چوار ده‌وڵه‌ته‌كه‌وه‌ به‌سه‌رماندا سه‌پێنراوه‌» كه‌ ئاماژه‌بوو بۆ هه‌ر یه‌ك له‌ شانشینی‌ عه‌ره‌بی‌ سعودیه‌ و ده‌وڵه‌تی‌ ئیمارات و به‌حره‌ین و میسر. 
به‌ وته‌ی‌ ئه‌لباكر، لێدوانه‌كانی‌ تره‌مپ كه‌ قه‌ته‌ری‌ به‌ كۆمه‌ككردنی‌ تیرۆر تۆمه‌تبار كرد «له‌ جێی‌ خۆیدا نه‌بوو، بۆیه‌ ئێمه‌ هه‌ست به‌ هیوابڕاوی‌ ده‌كه‌ین»، وتیشی‌»چۆن سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا به‌ دۆست دابنێم له‌كاتێكدا له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كه‌ی‌ تر راده‌وه‌ستێت له‌ دژی‌ وڵاته‌كه‌م؟». 
له‌ سه‌ره‌تاوه‌ كۆشكی‌ سپی‌ رایگه‌یاندبوو، حكومه‌تی‌ ئه‌مریكا هه‌وڵده‌دات ته‌نگژه‌ دیپلۆماسییه‌كانی‌ نێوان وڵاتانی‌ كه‌نداو بڕه‌وێنێته‌وه‌ كه‌ بۆ «چه‌ند ساڵێكه‌ له‌ئارادان و قوڵترده‌بنه‌وه‌»، وته‌بێژی‌ كۆشكی‌ سپیش باسی‌ له‌و په‌یوه‌ندیانه‌ كردبوو كه‌ تره‌مپ له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كاندا بۆ هێوركردنه‌وه‌ی‌ دۆخه‌كه‌ ئه‌نجامیان ده‌دات.   
به‌ڵام دواتر دۆناڵد تره‌مپ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا رایگه‌یاند، سه‌ردانه‌كه‌ی‌ بۆ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست «به‌رهه‌مه‌كه‌ی‌ هاته‌به‌ر» و سه‌ركرده‌كانی‌ وڵاتانی‌ ناوچه‌كه‌ به‌و به‌ڵێنانه‌وه‌ پابه‌ندبوون كه‌ سه‌باره‌ت به‌ گرتنه‌به‌ری‌ هه‌ڵوێستێكی‌ توند له‌به‌رانبه‌ر كۆمه‌ككردنی‌ گروپه‌ توندڕه‌وه‌كان، خستیانه‌ڕوو.
تره‌مپ باسی‌ له‌ هه‌ڵوێستی‌ وڵاتانی‌ به‌شدار له‌ لوتكه‌ی‌ كۆبوونه‌وه‌كانی‌ ریاز كردبوو، سه‌باره‌ت به‌ كۆمه‌ككردنی‌ گروپه‌ تیرۆریستییه‌كان له‌ ناوچه‌كه‌ و رایگه‌یاندبوو كه‌ وڵاته‌ به‌شداربووه‌كان له‌و باره‌یه‌وه‌ په‌نجه‌ی‌ تۆمه‌تیان بۆ قه‌ته‌ر درێژكردبوو. 
تره‌مپ له‌ یه‌كێك له‌ تویته‌كانیدا كه‌ له‌م ماوه‌یه‌ی‌ دواییدا له‌سه‌ر تۆڕی‌ كۆمه‌لایه‌تی‌ تویته‌ر بڵاویكردنه‌وه‌ ده‌ڵێت «زۆر باشه‌ كه‌ ده‌بینین سه‌ردانه‌كه‌ی‌ سعودیه‌ و چاوپێكه‌تن له‌گه‌ڵ پادشا و 50 سه‌ركرده‌ی‌ وڵاتانی‌ تر، به‌ ته‌واوه‌تی‌ به‌رهه‌مه‌كه‌ی‌ دێته‌به‌ر».
هه‌ر له‌و تویتانه‌دا، سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا داوای‌ له‌ قه‌ته‌ر كربوو، ده‌ست له‌ كۆمه‌ككردنی‌ تیرۆر هه‌ڵبگرێت. 
سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا به‌پێویستی‌ زانیبوو، «ده‌وڵه‌ته‌ بچوكه‌ ده‌وڵه‌مه‌ند به‌ غازه‌كه‌ی‌ كه‌نداو» كه‌ ئاماژه‌یه‌كی‌ روونه‌ به‌ ده‌وڵه‌تی‌ قه‌ته‌ر، كۆمه‌ككردنی‌ تیرۆر رابگرێت و ده‌ست له‌ بیری‌ توندڕه‌ویش هه‌ڵبگرێت، داواشی‌ له‌ هه‌موو وڵاتان كردبوو، «ده‌ستبه‌جێ‌ كۆمه‌ك و پشتیوانیان له‌ تیرۆر رابگرن، و خه‌ڵك فێرنه‌كه‌ن خه‌ڵكانی‌ تر بكوژن».
وته‌یه‌كی پێویست
ده‌هله‌كی چه‌ند بابه‌تێكی وروژاند كه‌ قسه‌كانی له‌گه‌ڵ سیاسه‌ت‌و میتۆدی كورد‌و یه‌كێتی‌و ته‌نانه‌ت سیاسه‌تی میدیایی كوردستانی نوێشدا نایه‌ته‌وه‌، به‌ڵام له‌سۆنگه‌ی بڕوابوونمان به‌ ئازادیی راده‌ربڕین‌و له‌و رووه‌شه‌وه‌ كه‌ هه‌ندێك له‌و لێدوان‌و وه‌ڵامانه‌ ده‌بنه‌ مایه‌ی مشتومڕ‌و گه‌نگه‌شه‌، وه‌ك خۆی ده‌قی دیداره‌كه‌ بڵاوده‌كه‌ینه‌وه‌:
 
له‌چوارچێوه‌ی‌ زنجیره‌ چاوپێكه‌وتنێكی كوردستانی نوێ‌ له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌ك لێپرسراو و ئه‌ندام په‌رله‌مانی عیراق له‌به‌غدا، دیدارێكی تایبه‌تی له‌گه‌ڵ ره‌عد ده‌هله‌كی  په‌رله‌مانتاری سوننه‌ له‌لیستی یه‌كێتی‌ هێز‌و، سه‌رۆكی لیژنه‌ی‌ كۆچ و كۆچبه‌رانی عیراق سازدا‌و تێیدا روونیكرده‌وه‌ كه‌ گۆڕانی دیموگرافی له‌ ناوچه‌ سوننه‌نشینه‌كان ده‌ستپێكردووه‌‌و ده‌ڵێت ره‌نگه‌ هه‌ندێك له‌ژێر گوشاردا ببنه‌ شیعه‌و گوشارێكی زۆر له‌سه‌ر ناوچه‌كانی سوننه‌ هه‌یه‌، ئێمه‌ش چه‌ند پرسیارێكمان له‌باره‌ی‌ ئاینده‌ی‌ ناوچه‌كانیان‌و په‌یوه‌ندیی نێوان هه‌رێم و به‌غدا لێكرد.
كوردستانی نوێ- به‌غدا
 
*له‌باره‌ی چاره‌نووسی ناوچه‌ سوننه‌ نشینه‌كانه‌وه‌، دوای‌ نه‌مانی داعش هه‌ندێك پێیانوایه‌ ره‌نگه‌ ئه‌و ناوچانه‌ تا 50 ساڵی دیكه‌ش هه‌ر له‌ژێر هه‌ژموونی شیعه‌دا بمێننه‌وه‌، یان ئاخۆ له‌ژێر هه‌ژموونی توركیادا له‌ناوچه‌كه‌ به‌ته‌واوی ده‌بڕێته‌وه‌؟  یان له‌وانه‌یه‌ هه‌ڵمه‌تێكی فراوان بۆ به‌شیعه‌كردنیش ده‌ستپێبكات؟
-نه‌ك ته‌نها له‌ موسڵ، بگره‌ له‌دوای نه‌مانی داعش له‌ موسڵ و هه‌موو ناوچه‌كانی دیكه‌، گۆڕانێكی گه‌وره‌ی‌ پێكهاته‌یی‌ دانیشتوان (دیمۆگرافیا) له‌ ناوچه‌كانی سوننه‌ نشین رووده‌دات و ده‌ستیپێكردووه‌.
*كه‌واته‌ تۆش هاوڕایت كه‌ ئه‌مه‌ رووده‌دات؟
-ئێستا وا رووده‌دات، به‌ڵگه‌ش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ حكومه‌ت نیه‌تی جددی و راسته‌قینه‌ی‌ نییه‌ بۆ گێڕانه‌وه‌ی‌ لێقه‌وماوان‌و ئاواره‌ی شاره‌ سوننه‌كان كه‌ ئێستا ناوچه‌كانیان ئازادبووه‌! ئه‌مه‌ به‌ڵگه‌ی‌ روون و حاشاهه‌ڵنه‌گره‌، پێكهاته‌ی‌ سوننه‌ بۆ قۆناغی دوای‌ داعش ترس و دڵه‌ڕاوكێیه‌كی زۆری هه‌یه‌، به‌تایبه‌ت چه‌ك له‌گۆڕیدایه‌و كۆنترۆڵی نه‌كراوه‌و لای گروپی جیاوازی چه‌كداره‌، ئه‌مه‌ش نامه‌یه‌كی روونه‌ كه‌ داهاتووی ناوچه‌ سوننییه‌كان له‌سه‌رخۆو ئارام نابێت.
ئێمه‌ به‌هیواین گۆڕانكارییه‌كانی گۆڕه‌پانی نێوده‌وڵه‌تی كاربكاته‌ سه‌ر بارودۆخی عیراق و ببێته‌ هۆی دروستبوونی دامه‌زراوه‌ی ده‌وڵه‌تیی‌و دیموكراسییه‌كان، كه‌ ئێستا له‌ئارادا نین، ئێستا دامه‌زراوه‌ی‌ ده‌وڵه‌تیی له‌ عیراق نییه‌، به‌ڵكو حكومه‌ت هه‌یه‌، حكومڕانێتی ده‌سه‌ڵات، بۆماوه‌ی‌ چوار ساڵ حوكم ده‌كات و ته‌واو، له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنێك ده‌سه‌ڵاتێكی دیكه‌ دێته‌ سه‌ر حوكم.
*ئه‌ی‌ راسته‌ ده‌ڵێن سه‌رۆك هۆزه‌كانی سوننه‌ چۆن به‌یعه‌ت و په‌یمانیان به‌ داعش دا، ئێستا په‌یمان و به‌یعه‌ت به‌ شیعه‌ ده‌ده‌ن؟
-بێگومان كاتێك پێكهاته‌ی‌ سوننه‌ له‌چه‌ك داده‌ماڵرێت و له‌لایه‌ن داعشه‌وه‌ چه‌قۆ ده‌خرێته‌ سه‌ر گه‌ردنی، ناچاره‌ بۆ پاراستنی خۆی و خێزانی و هۆزه‌كه‌ی‌ ئه‌م كاره‌بكات، ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌ی‌ له‌ میدیاكانیش ده‌ركه‌وت چه‌كیان بۆ داعش هه‌ڵگرتبوو ئه‌مه‌ش هه‌ر له‌ناچارییدا بوو، ئێستاش كه‌ ده‌بینین چه‌ك له‌ژێر كۆنترۆڵدا نییه‌و سوننه‌ش له‌چه‌ك داماڵراوه‌، ناچار كارێك بكات بۆ پاراستنی خۆی، ئێمه‌ هه‌رده‌م قسه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ ده‌كه‌ین كه‌ چه‌ك له‌ده‌ست ده‌وڵه‌تدا بێت، به‌ڵام كاتێك چه‌ك له‌ده‌ست ده‌وڵه‌تدا نه‌بوو، یان نه‌ما، ئه‌وا پێموایه‌ داهاتووی عیراق نائارام و پڕ له‌ پشێویی ده‌بێت و سه‌قامگیریی نابێت.
مه‌زه‌هه‌بی سوننه‌و شیعه‌ دوو مه‌زهه‌بی ئیسلامن، ده‌شێت له‌هه‌موو كاتێكدا بگۆڕدرێت، ئینجا به‌هێز یان له‌ڕێی‌ ئیمتیازو پاره‌و ده‌ستكه‌وته‌وه‌، به‌ڵام هاووڵاتیان ده‌ست به‌ مه‌زهه‌بی خۆیانه‌وه‌ ده‌گرن. بیرمان نه‌چێت له‌سه‌رده‌می سه‌دامدا كاتێك گوشاری زۆر له‌سه‌ر شیعه‌ هه‌بوو، ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ شیعه‌ به‌ره‌و سوننه‌ هاتن‌و بوونه‌ سوننه‌، به‌ڵام ئه‌مه‌ هه‌ڵه‌یه‌، دوای نه‌مانی سه‌دام گه‌ڕانه‌وه‌ سه‌ر مه‌زهه‌بی خۆیان.
*پێتوایه‌ دوای‌ داعش سوننه‌ داوای‌ جیاكردنه‌وه‌ی‌ ناوچه‌كانیان بكه‌ن و داوای فیدرالیی بكه‌ن؟
-به‌رله‌ هه‌مووشتێك، دروستكردنی هه‌رێم مافێكی ده‌ستورییه‌، له‌ ده‌ستووردا به‌ڕوونی ئاماژه‌ی‌ پێدراوه‌، ئه‌گه‌ر خواستێكی له‌و جۆره‌ هه‌بێت، ئه‌وا بێگومان به‌هۆی ناعه‌داله‌تیی و هه‌ست نه‌كردنه‌ به‌ یه‌كسانیی یان وه‌كیه‌كی، كاتێك ده‌بینین له‌ كوردستان ده‌نگێكی به‌رز هه‌یه‌ بۆ جیابوونه‌وه‌ له‌عیراق و داوای‌ سه‌ربه‌خۆیی ده‌كرێت، ئه‌وا به‌هۆی ئه‌و سته‌مه‌ بووه‌ كه‌ له‌سه‌ر هاووڵاتیان هه‌بووه‌، بۆیه‌ كاتێك سته‌م و جه‌ورت له‌سه‌ر ده‌بێت و گوشاری زۆرت بۆ دێنێت، به‌دڵنیاییه‌وه‌ به‌دوای‌ چاره‌سه‌رو به‌دیلدا ده‌گه‌ڕێت، له‌ چوارچێوه‌ی‌ ده‌ستوورو قانوندا، یان به‌دوای‌ چاره‌سه‌رێكدا ده‌گه‌ڕێیت به‌به‌رگی قانونییه‌وه‌.
*كه‌واته‌ له‌ناو سوننه‌دا ئاراسته‌یه‌ك هه‌یه‌ به‌ره‌و فیدرالیی؟
-ئه‌گه‌ر ئه‌و سته‌م و زوڵمه‌ی‌ له‌سه‌ر سوننه‌ هه‌یه‌ به‌رده‌وام بێت، ئه‌وا هه‌موو ئه‌گه‌رێك له‌به‌رده‌م سوننه‌دا هه‌یه‌و كراوه‌یه‌.
*پێتوایه‌ سوننه‌ رووی خۆیان له‌ توركیا وه‌رگێڕن به‌هۆی لاوازبوونی رۆڵی ئه‌و وڵاته‌و روو له‌لایه‌كی دیكه‌ بكه‌ن، بۆ نموونه‌ ئه‌مریكا یان هه‌ر وڵاتێكی دیكه‌ی‌ ناوچه‌كه‌و ئه‌وروپا؟
-قه‌ناعه‌تێك له‌لای توێژی سیاسییه‌كانی سوننه‌ دروستبووه‌ كه‌ ده‌بێ‌ راستگۆبن له‌گه‌ڵ هاووڵاتیان، هه‌موومان ئه‌و راستییه‌ ده‌زانین كه‌ ئه‌مریكا چاودێرو سه‌رپه‌رشتیاری پرۆسه‌ی‌ سیاسییه‌ له‌دوای‌ 2003، ده‌بێ‌ ئێمه‌ راستییه‌كه‌ بڵێین قسه‌ی‌ زیاده‌و موزایه‌ده‌كردن سوودی نییه‌، ئه‌وه‌ی‌ گرنگه‌و پێویسته‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هیچ گرفتێك له‌ رێككه‌وتن و تێگه‌یشتن نییه‌ له‌پێناو پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندیی گشتی‌، بنیاتنانی ده‌وڵه‌ت، بۆ نموونه‌ بنكه‌یه‌كی سه‌ربازی ئه‌مریكا له‌قه‌ته‌ر هه‌یه‌، له‌كاتێكدا قه‌ته‌ر ده‌وڵه‌ته‌و دامه‌زراوه‌ی هه‌یه‌، ژیانیشیان خۆشه‌، ئه‌مریكا له‌وێ بوونی هه‌یه‌، له‌شوێنی‌ دیكه‌ش هه‌یه‌. بۆیه‌ بوونی ئه‌مریكا له‌ عیراق له‌ چوارچێوه‌ی‌ به‌رژه‌وه‌ندیی، به‌ڵام به‌مه‌رجێك سه‌روه‌ریی عیراق و كه‌رامه‌تی عیراقییه‌كان پارێزراوبێت. ئه‌گه‌ر ده‌ستوه‌ردان هه‌بووبێت له‌لایه‌ن ئێران یان توركیا یان هه‌ر وڵاتێكی دیكه‌وه‌، ئه‌وه‌ لاوازیی لێپرسراو یان سه‌ركردایه‌تی سیاسیی حكومه‌ته‌، ناڕێكوپێكی لایه‌نه‌كانه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارن، كاتێك ئاواره‌و لێقه‌وماوان دوای‌ دوو ساڵ له‌ رزگاربوونی ناوچه‌كانیان رێگایان نادرێت بگه‌ڕێنه‌وه‌، ئه‌وا نوێنه‌رانیان له‌هه‌موو ده‌رگایه‌ك ده‌ده‌ن و مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هه‌موو لایه‌نێك ده‌كه‌ن له‌پێناو پاراستنی‌ خاك و هاووڵاتیانیان.
*له‌دوای‌ داعش، زه‌مینه‌ ره‌خساو ده‌بێت بۆ سه‌ربه‌خۆبوونی كوردستان؟ یان بارودۆخ رێده‌دات كوردستان له‌عیراق جیاببێته‌وه‌؟
-هه‌ر بڕیارێك كه‌ ده‌درێت، بێگومان ئاوێته‌ی‌ كۆمه‌ڵێك به‌رژه‌وه‌ندیی ناوخۆو ده‌وروبه‌ره‌، هاوكات له‌ژێر كاریگه‌ریی‌ و فاكته‌ری‌ جیاوازدایه‌، ئه‌گه‌ر هه‌رێمی كوردستان هه‌ستبكات هه‌رێمیكه‌ له‌عیراق و هه‌موو ماف و به‌ركه‌وته‌كانی هه‌یه‌و له‌چوارچێوه‌ی‌ عیراقدا ئارامیی و خۆشگوزه‌رانیی هه‌بێت، بێگومان په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ ناوه‌نددا به‌هێز ده‌كات، به‌ڵام كاتێك مافه‌كانی زه‌وت بكرێت و بودجه‌و مووچه‌ی‌ ببڕدرێت، بێگومان بیر له‌چاره‌سه‌ری دیكه‌ ده‌كاته‌وه‌.
*كه‌واته‌ تۆ پێتوایه‌ به‌غدا سته‌می له‌ كوردستان كردبێت؟
-بێگومان، نابێت ململانێی‌ سیاسی ره‌نگدانه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ر هاووڵاتیان هه‌بێت، هه‌رێم جگه‌ له‌وه‌ی‌ مووچه‌ی‌ بڕاوه‌، ئه‌وه‌ی‌ ده‌ستی ده‌كه‌وێت دووبه‌شی بۆ په‌نابه‌رو ئاواره‌ی‌ ناوچه‌كانی ژێر ده‌ستی‌ داعشه‌، به‌شێكیش بۆ خۆیه‌تی و بۆ ژیانییه‌تی‌، مووچه‌ی‌ فه‌رمانبه‌ران بڕاوه‌، به‌هۆی ململانێی‌ سیاسی، له‌كاتێكدا ململانێ شتێكه‌و مووچه‌ی‌ فه‌رمانبه‌ران شتێكی دیكه‌یه‌. پێویسته‌ ململانێی‌ سیاسی تێكه‌ڵ به‌ ژیانی هاووڵاتییان نه‌كرێت، جا له‌ هه‌ولێر یان سلێمانی یان له‌ به‌غدا یان له‌ به‌سره‌ بێت.
*كه‌واته‌ بۆچی ئێوه‌ پشتیوانی له‌ جیابوونه‌وه‌ی‌ كوردستان‌و هه‌ڵدانی ئاڵا له‌سه‌ر دامه‌زراوه‌ ره‌سمییه‌كانی كه‌ركوك ناكه‌ن، لانیكه‌م به‌شێكی عیراق له‌ده‌ست ئه‌و سته‌مه‌ رزگاری بێت؟
-كه‌ركوك شتێكه‌و كوردستان شتێكی دیكه‌یه‌.
*كه‌واته‌ ئێوه‌ پشتیوانیی له‌ كورد ده‌كه‌ن به‌بێ‌ كه‌ركوك؟
-من له‌ چوارچێوه‌ی‌ ده‌ستوور قسه‌ ده‌كه‌م، له‌ ده‌ستووردا ناوی كه‌ركوك نه‌هاتووه‌ وه‌ك هه‌رێمی كوردستان، ناوی نه‌هاتووه‌ وه‌ك شارێكی عه‌ره‌بی، له‌ ده‌ستووردا وه‌ك حاڵه‌تێكی تایبه‌ت هاتووه‌و شارێكی عیراقییه‌، پێویسته‌ هه‌موو دانیشن بۆ رێككه‌وتن له‌سه‌ر پێدانی تایبه‌تمه‌ندیی به‌ كه‌ركوك.
*له‌ده‌ستووردا هاتووه‌ كه‌ ناوچه‌یه‌كه‌ جێی ناكۆكییه‌، كه‌واته‌ ده‌شێت یه‌كلایی ببێته‌وه‌ بۆ كوردستان، بۆ ده‌ڵێیت كوردستانی نییه‌؟
-به‌ڵێ‌ له‌ ده‌ستوردا هاتووه‌ جێی‌ ناكۆكییه‌، بۆیه‌ پێویسته‌ خه‌ڵكی شاره‌كه‌ بڕیاربده‌ن و مافی ئه‌وه‌ بدرێت كه‌ مافخوراوه‌و مافی هه‌یه‌.
*كه‌ ماوه‌ی‌ ده‌ستوریی مادده‌ی‌ 140 ته‌واوبوو بۆ كارتان نه‌كرد رێوشوێنێكی دیكه‌ له‌ په‌رله‌مان ببیننه‌وه‌و ئه‌م پرسه‌ یه‌كلایی بكه‌نه‌وه‌؟
-خۆت ده‌زانی ئێمه‌ی‌ سوننه‌ ئیداره‌ی‌ وڵاتمان نه‌كردووه‌، كه‌چی ئه‌وه‌ی‌ سزا ده‌درێت له‌ ناوچه‌ جێناكۆكه‌كان، سوننه‌كانن، كه‌وایه‌ پێویسته‌ له‌سه‌رمان زه‌مینه‌یه‌كی ئارام بۆ ئه‌و ناوچانه‌ بسازێنین بۆ پێكه‌وه‌ ژیانێكی ئاشتیانه‌ی‌ گروپ و نه‌ته‌وه‌و پێكهاته‌كانی ناوچه‌كان، نابێ‌ تیگه‌یشتن و چاره‌سه‌رێكی دیاریكراو له‌لایه‌ن لایه‌نێكه‌وه‌ به‌سه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌دا بسه‌پێنرێت. ئه‌مڕۆ چاره‌سه‌ر لای سوننه‌ نییه‌، ئه‌مڕۆ سوننه‌ ده‌رگایان كردۆته‌وه‌ بۆ گفتوگۆو دانیشتن له‌پێناو پێكه‌وه‌ ژیانێكی ئاشتیانه‌، ئه‌مڕۆ ئه‌گه‌ر چاره‌سه‌رێك بسه‌پێنرێت، ئه‌وا سبه‌ی‌ رۆژێ بارودۆخ بگۆڕێت، بێگومان چاره‌سه‌ری‌ دیكه‌ ده‌سه‌پێنرێت، هه‌روه‌ك چۆن پێشتر چاره‌سه‌ر له‌لایه‌ن یه‌ك لایه‌نه‌وه‌ به‌سه‌ر نه‌ته‌وه‌كاندا سه‌پێنراو دواتر گۆڕانی نوێ‌ هات و چاره‌سه‌ری‌ دیكه‌ خرایه‌ڕوو، پێویسته‌ چاره‌سه‌ره‌كان بۆ هه‌موو عیراق و هه‌موو ناوچه‌یه‌كی بێت نه‌ك چاره‌سه‌رێك بێت له‌پێناو ده‌ستكه‌وتی سیاسی.
*پێشمه‌رگه‌ ئه‌و ناوچانه‌ی‌ رزگاركرد كه‌ كوردستانیی بوون، پێتوانییه‌ ئیدی واقیعێكی نوێ‌ هاتۆته‌پێش و كوردستان سنووری به‌ته‌واوی یه‌كلایی كرده‌وه‌؟
-پێش هه‌موو شتێك پیرۆزبایی له‌ پێشمه‌رگه‌ ده‌كه‌م به‌ ده‌ركردنی تیرۆرستان، ئه‌وه‌ی‌ كردیان بۆ هه‌موو عیراق بوو به‌ هاوكاریی و هه‌ماهه‌نگیكردن له‌گه‌ڵ هه‌موو هێزه‌كانی عیراق به‌ سوپاو پۆلیسه‌وه‌، سڵاو ره‌حه‌تیش بۆ شه‌هیدانی پێشمه‌رگه‌و سوپاو هێزه‌ عیراقییه‌كان.
سه‌باره‌ت به‌رزگاركردنی ناوچه‌كان كه‌ تۆ باسی ده‌كه‌یت، كه‌واته‌ تۆ باسی سه‌پاندنی هێز ده‌كه‌یت، بیرت نه‌چێت له‌ڕابردوودا سه‌دام هێزی ده‌سه‌پاند، به‌ڵام ئه‌وه‌ چاره‌سه‌ربوو؟ ئه‌وه‌ ئه‌نجامی هه‌بوو؟ كه‌وایه‌ پێویسته‌ له‌ خۆسه‌پاندن به‌هێز دووركه‌وینه‌وه‌، سه‌پاندنی هێز دوو رۆژه‌، رۆژێك بۆتۆیه‌ و رۆژێك له‌دژو له‌سه‌ر تۆیه‌، كه‌واته‌ پێویسته‌ به‌دوای‌ چاره‌سه‌رێكی دیكه‌دا بگه‌ڕێین كه‌ بنه‌ماكه‌ی‌ چۆنییه‌تی پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتیانه‌بێت، دروستكردنی ژینگه‌یه‌ك بێت هه‌موو ئاشتیانه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ بژین، به‌ڕاستی‌ عیراق خوێنی زۆری له‌به‌ر رۆیشتووه‌، كه‌واته‌ كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ بۆ پێكه‌وه‌ ژیانێكی ئارام بگه‌ڕێین. ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆ هێزی پێشمه‌رگه‌ ئه‌و ناوچانه‌ی‌ كۆنترۆڵكردووه‌، كه‌واته‌ ده‌بێ‌ به‌دوای‌ چاره‌سه‌رێكی گونجاودا بگه‌ڕێین، چونكه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مڕۆ ئه‌وان هێز ده‌سه‌پێنن، ئه‌وا سبه‌ی‌ ئه‌گه‌ر بارودۆخ گۆڕا، ئه‌وا هێزت به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێنرێت، عیراق له‌ بارودۆخێكی هه‌ستیاردایه‌و ئه‌و ناوچانه‌ش زۆر هه‌ستیارن، ئه‌وه‌ی‌ هێزی هه‌یه‌ پێویسته‌ به‌ حیكمه‌ت مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ دۆخه‌كه‌دا بكات.
الصفحة 4 من 1043

پەیوەندی

بۆ پەیوەندی کردن بە بەرێوەبەرایەتی تۆڕی هەواڵی هەولێر ئەو ئیمێل و ژمارە مۆبایلانەی خوارەوە بەکاربێنە

  • ناونیشنا : عێراق - هەولێر - بەرامبەر نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ

  • ئیمێل : عنوان البريد الإلكتروني هذا محمي من روبوتات السبام. يجب عليك تفعيل الجافاسكربت لرؤيته.

  • ماڵپەر :٠٠٩٦٤٧٥٠٤٥٤٧٩٣٧

    ماڵپەر : ٠٠٩٦٤٧٥٠٤٦٦١٧٤٥