برزۆ مەجید سەرۆکی فراکسیۆنی گۆڕان لە پەرلەمانی کوردستان ڕایگەیاند، یەکەم ئیشی پەرلەمان دوای کاراکردنەوەی هەمواری یاسای سەرۆکایەتی هەرێمە.

برزۆ مەجید بە میدیای بزووتنەوەکەی وتووە "جاڕدانی كۆبونەوەی پەرلەمان ئیشی مەكتەبی سیاسی پارتی ‌و هەندێ‌ حیزبی تر نیە و دەڵێت هەمو سیناریۆكان بۆ شاردنەوەی كێشەی كورسییەكەی مەسعود بارزانییە".

ئاماژەی بەوەش کرد، قەیرانی هەرێم پەرلەمانی كوردستان نییە، بەڵكو كێشەی سەرۆكایەتی هەرێمە‌.

ناوبراو هێمای بۆ ئەوەش کرد، یەكەم ئیشی پەرلەمان دوای كاراكردنەوەی هەمواری یاسای سەرۆكایەتی هەرێمە.

ئەمڕۆ سەعدی ئەحمەد پیرە ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتی لە کۆنفرانسێکی هەوڵیدا ڕایگەیاند، بەپێی ڕێککەوتنیان لەگەڵ پارتی، لە دانیشتنى یەکەمى پەرلەماندا یوسف محەمەد سەرۆکایەتى دەکات و لە دانیشتنى دووەمدا سەرۆکێکى دیکە دیاریدەکرێت.

وتیشی "ڕیفراندۆم پێویستى بە پەرلەمان و یاسایە و ڕیفراندۆمێک کە بە یاسا بێت کاریگەرى زیاتر دەبێت".

ناوبراو هێمای بۆ ئەوەش کرد، سبەینێ سەرکردایەتى یەکێتى کۆدەبێتەوە و ئەم ڕێککەوتنە تاوتوێ دەکات.

بەپێى زانیارییەکانى ئێن ئاڕ تى لە کۆبونەوەى دوێنێی پارتى و یەکێتیدا رێکەوتون لەسەر کاراکردنەوەى پەرلەمان و ئاساییکردنەوەى دۆخى هەرێم.

بەپێى ئەو زانیارییانەى ئێن ئاڕ تى لە سەرچاوەیەکى ناو کۆبونەوەکەوە دەستى کەوتووە، لە کۆبونەوەکەدا یەکێتى پێشنیازى کردووە بۆ چارەسەرى دۆخى هەرێم، پەرلەمانى کوردستان بەسەرۆکایەتى ئێستایەوە کارا بکرێتەوە و وەزیرەکانى بزوتنەوەى گۆڕان بگەڕێنەوە سەر کارەکانیان.

ئەو سەرچاوەیە وتیشى، پارتیش بە داواکارییەکەى یەکێتى رازى بووە، بەڵام گفتوگۆى لەسەر ئەوە کردووە کە دەستەى سەرۆکایەتى ئێستا دواى کاراکردنەوەى و سەرۆکایەتیکردنى کۆبونەوەیەک بگۆڕدرێت.

هەر دوێنێ سەلاحەدین بەهادین ئەمیندارى گشتى یەکگرتووى ئیسلامى کوردستان بە بێ ئەوەى ئاماژە بە ووردەکارى بکات رایگەیاند، لە داهاتوویەکى نزیکدا پەرلەمانى کوردستان کارا دەکرێتەوە و دەستەى سەرۆکایەتى و وەزیرەکانى بزوتنەوەى گۆڕان دەگەڕێنەوە سەرکارەکانیان.

هاوکات سەرچاوەیەک لە بزوتنەوەى گۆڕان بە ئێن ئاڕ تى راگەیاند، کاراکردنەوەى پەرلەمان بە دەستەى سەرۆکایەتى ئێستاوە و دواتر دەستەلەکارکێشانەوەیان قبوڵ ناکات و رەتیدەکاتەوە.

ئەو سەرچاوەیە وتیشى، راى بزوتنەوەکەیان کاراکردنەوەى بێ مەرجى پەرلەمانە بە دەستەى سەرۆکایەتى ئێستاوە و بەردەوام بوونیەتى لە کارەکانى و هەر گۆڕانکارییەکیش بکرێت پێویستە لە هەرسێ سەرۆکایەتیەکەدا بێت.

بەشێك لەئەندامانی سەركردایەتی یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان ناڕەزایەتی خۆیان لەبەشداریكردنی حیزبەكەیان دەردەبڕن لەبەشداریكردنی لەكۆبوونەوەی مەسعود بارزانیدا بۆ دیاریكردنی كاتی ڕیفراندۆم، ئەندامێكی سەركردایەتی ئەو حیزبەش رایگەیاند "یەكگرتوو هەڵەیەكی گەورەی كرد بەبێ مەرج بەدیاریكردنی وادەی ڕیفراندۆم ڕازی بووە".

ڕۆژی چوارشەممە ٧/٦/٢٠١٧ تەواوی لایەنەكان جگە لەبزووتنەوەی گۆڕان‌و كۆمەڵی ئیسلامی لەگەڵ مەسعود بارزانی كۆبوونەوەو بڕیاریاندا ڕۆژی ٢٥ی ئەیلولی ئەمساڵ ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی هەرێمی كوردستان ئەنجامبدرێت‌و ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستانیش بگرێتەوە، كە دوای كۆبوونەوەكە ناكۆكی لەناو یەكگرتووی ئیسلامی كوردستان سەبارەت بە بەشداریی حیزبەكەیان دروستبووەو ئەو ناكۆكییانەش لەچەند كۆبوونەوەیەكی ئەو حیزبەدا باسیان لێوە كراوە، ئەوەش بەپێی راپۆرتێكی هەفتەنامەی ئاژانس، كە ئەمڕۆ چوار شەممە بڵاویكردووەتەوە.

ئەبوبەكر هەڵەدنی، ئەندامی سەركردایەتی یەكگرتوو بۆ هەفتەنامەكە وتی: ״وەك یەكگرتوو هەموو كات لەگەڵ سەربەخۆیی كوردستان بووین، لەدوو كۆنگرەی ڕابردووی حیزبەكەشماندا باسمان لە درووستكردنی دەوڵەت كردووە، بە بەرنامەو پلانی تۆكمەو ئامادەكاری باش بۆ ئەو پرسە".

ئەبوبەكر هەڵەدنی، كە هاوكات سەرۆكی فراكسیۆنی یەكگرتووشە لەپەرلەمانی كوردستان، وتیشی: ״ژمارەیەك لەبەرپرسانی نێو یەكگرتوو ناڕازیبوون بە بەشداریكردنی شاندی یەكگرتوو لەكۆبوونەوەی بارزانی‌و لایەنەكاندا، كە هەم یەكگرتوو، هەم لایەنەكانی تر هەڵەیەكی گەورەیان كرد هیچ مەرجێكیان بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆم نەبووە".

"پێویست بوو چاككردنی بژێویی خەڵك، چارەسەركردنی قەیرانی دارایی‌و خستنەوەگەڕی دامەزراوە شەرعییەكان ببنە مەرجی دیاریكردنی وادەی ڕیفراندۆم"، ئەبوبەكر هەڵەدنی وایوت.

دیاریكردنی وادەی ڕیفراندۆم لەكاتێكدایە ماوەی دوو ساڵە پەرلەمانی كوردستان پەكیكەوتووەو وەزیرەكانی بزووتنەوەی گۆڕانیش لەحكومەت دەركراون‌و بارودۆخی سیاسی‌و پەیوەندی نێوان لایەنەكان ئاڵۆزبووەو هەوڵەكانی چارەسەریش شكستیان هێناوە.

سەركردایەتییەكەی یەكگرتوو ئەوەشی وت ״من یەكێك بووم لەوانەی پێم باش نەبوو یەكگرتوو بەشداری ئەو كۆبوونەوەیە بكات، بەڵام بەزۆرینەی دەنگ بڕیاری بەشداریكردنیان داوە".

یەكگرتووی ئیسلامیی كوردستان، كە پێشتر لەگەڵ گۆڕان‌و كۆمەڵ بەرەی ئۆپۆزسیۆنی كوردستانیان دروستكردبوو، لەماوەكانی ڕابردوودا بەهۆی نزیكبوونەوەیان لەپارتی ڕەخنەی زۆریان لێگیراو دوای هەر جارێكیش بەشێكی ناو یەكگرتووی ئیسلامی هەڵوێستی پێچەوانەی خۆیان بەرانبەر زۆرینەی ناو ئەو حیزبە ڕاگەیاندووە.

ڕێبوار عەلی، ئەندامی دەستلەكاركێشاوەی پێشووی سەركردایەتی یەكگرتوو بۆ ״ئاژانس״ وتی: ״یەكگرتوو هەڵەیەكی گەورەی كرد، كە بەشدار بوو لەكۆبوونەوەی بارزانی‌و لایەنەكاندا".

رێبوار عەلی وتیشی: ״هەموو ئەو كێشانەی هەن با ئەوانە چارەسەربكرێن نەك ڕیفراندۆم، یەكگرتوو سێ‌ هەڵەی گەورەی كرد، كە باجەكەشیان دەدات، بەشداریكردنی بوو لەو شاندەی، لەگەڵ بارزانی ڕۆیشتنە بەغدا، هەروەها ئەو هەڵوێست‌و قسانەیان بەرانبەر بەسەرۆكی پەرلەمان دەریانبڕی، بەشداریكردنیشیان لەم كۆبوونەوەیەدا".

هاوكات  عوسمان كاروانی، ئەندامی سەركردایەتی یەكگرتوو، بە ״ئاژانس״ی ڕاگەیاند، "بڕیاری زۆرینەی یەكگرتوو بووە كاتێك وەفدی یەكگرتوو بەشداری كردووە لەكۆبوونەوەی بارزانی‌و لایەنەكاندا تایبەت بە ڕیفراندۆم".

كاروانی وتیشی: ״یەكگرتوو داوای كاراكردنەوەی پەرلەمانی كردووە، ئەگەر پەرلەمان كارانەكرێتەوە ئەوا ڕیفراندۆمەكە شەرعییەتی یاسایی نابێت".

پەرلەمانی كوردستان لەساڵی 2015وە پەكخراوە، ئەوەش بەهۆی كێشەی نێوان لایەنە سیاسییەكانی هەرێمی كوردستان بەتایبەتی پارتی دیموكرات‌و بزووتنەوەی گۆڕان.

با « جورعه‌یه‌كی ئه‌مه‌ل» له‌م دۆخه‌ گرژه‌ی یه‌كێتی بڵاو بكه‌ینه‌وه‌. بێ هیوا نه‌بین له‌ خاوكردنه‌وه‌ی ناكۆكی‌و ورده‌ورده‌ چاره‌سه‌ركردن.

 جورعه‌كه‌ كه‌وچك كه‌وچكه‌:
- ئه‌وله‌ویاته‌كانی یه‌كێتی بۆ چاره‌سه‌ر دیاری بكرێن. زمانی زبر نه‌مێنێ و تۆڕه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان  بنچینه‌ی هه‌ڵوێسته‌كانی دژ ‌و له‌گه‌ڵ نه‌بێ. قسه‌ی هه‌ڤاڵانی ده‌وروبه‌ر نه‌كرێته‌ تۆماری ناكۆكییه‌وه‌. به‌تایبه‌تی هی ناوی خوازراو ‌و هی مه‌به‌ستی خوازراو.
- قسه‌ی ناكۆكی قسه‌ی سه‌نگین وحیسابی بێت. به‌ ده‌سنوێژ‌و حورمه‌ته‌وه‌ بێت له‌گه‌ڵ یه‌كتری‌و بۆ یه‌كتری‌و له‌گه‌ڵ هه‌موواندا.
- له‌ناو باسی ناكۆكیدا خاڵی هاوبه‌شیش باس بكرێت. بیروڕای جیاواز وه‌ك بیروڕای جیاواز مامه‌ڵه‌ی له‌گه‌ڵ بكرێت نه‌ك وه‌ك نیازی ده‌ست له‌پشتدان‌و ئه‌ملاوئه‌ولا.
پره‌نسیپه‌كانی چاره‌سه‌ر:
- گه‌وره‌كان دڵیان گه‌وره‌ بێت. تا پله‌ی به‌رپرسیارێتی زۆرتر بێت دڵگه‌وره‌یی زیاتر بێت، سه‌ره‌تا پاداشتكردن ته‌فعیل بكرێت چونكه‌ رێگا بۆ ره‌وایی سزادان و دادپه‌روه‌ری له‌سزادان ده‌كاته‌وه‌ 
- بیروڕا جیاوازه‌كان نه‌رم‌و نیان‌و له‌ سه‌كۆی سه‌نگینه‌وه‌ بێت. له‌ رۆژنامه‌یه‌كی فه‌قیر حاڵی وه‌كو كوردستانی نوێ بڕوات باشتره‌ له‌وه‌ی له‌ فه‌زای بێ فلته‌ری تردا بڕوات. سه‌رۆك مام جه‌لال ده‌ڵێ: ئه‌گه‌ر ره‌خنه‌ له‌ یه‌كێتی گیرا پێم خۆشه‌ له‌ كوردستانی نوێ-وه‌ بێت.
 كاتێتی هه‌مووان بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ سه‌ره‌تا‌و پره‌نسپیه‌كانی یه‌كێتی و ململانێ له‌سه‌ر چه‌مك‌و فیكر بكرێت.
- مه‌كته‌بی سیاسیی‌و سه‌ركردایه‌تی حه‌كه‌م بن‌و به‌هۆی فه‌زای «لایه‌نداری خۆڕسكه‌وه‌» نه‌بنه‌ ته‌ره‌ف له‌ كێشه‌‌و گرفته‌ بچووكه‌كاندا. هه‌روا ده‌سبه‌ردانی ئه‌ركی سه‌رشانیان له‌ زه‌بتی ئیقای یه‌كێتی نه‌بن، ئه‌ویش به‌ دیاری كردنی فقهی ئه‌وله‌ویات. ده‌سته‌به‌ردانی سیاسه‌تی یه‌كێتی له‌ پرسه‌ جه‌وهه‌ریه‌كاندا نه‌بن. به‌ڵام گه‌ره‌كه‌ كه‌ كۆششێكی زیاتری قه‌ناعه‌ت پێكردنی هه‌ڤاڵان بگرنه‌به‌ر ‌و له‌ پرسه‌ چاره‌نووسازه‌كاندا ئیجماعی زۆرینه‌یی دروست بكه‌ن، له‌م قۆناغه‌دا، تا كۆنگره‌ی داهاتوو.
- راییكردنی به‌شێكی ئه‌ركی مه‌كته‌بی سیاسی‌و سه‌ركردایه‌تی به‌وه‌ ده‌بێ به‌ڵێنی واده‌ی كۆنگره‌‌و خشته‌ی چوون به‌ره‌و كۆنگره‌ بده‌ن. ئه‌مڕۆ به‌ سبه‌ی سپاردن له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵی رابردوودا به‌شێكی ئه‌م كێشانه‌یان دروست كردووه‌.
 هه‌ڤاڵه‌ ناكۆكه‌كانی ناو یه‌كێتی هه‌قیان به‌سه‌ریه‌كه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ رێز له‌ یه‌كتری بگرن‌و رێز له‌ ناكۆكییه‌كانیشیان بگرن. كادیره‌كان‌و ته‌یفی فراوانی هه‌ڤاڵانی یه‌كێتیش ئه‌و هه‌قه‌یان به‌سه‌ر سه‌ركردایه‌تی حزبه‌كه‌یانه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ واده‌ی چاره‌سه‌ر‌و نه‌خشه‌ی كۆنگره‌یان بۆ دیاری بكه‌ن. هه‌ڤاڵانی ئۆرگانه‌كانیش ئه‌و ئه‌ركه‌ مۆراڵییه‌شیان له‌سه‌ر شانه‌ كه‌ رێز له‌ سه‌ركرده‌كانی خۆیان بگرن بێ ئه‌وه‌ی ده‌ستبه‌رداری ویستی چاره‌سه‌ری چۆنایه‌تی كێشه‌كان بن.
 ئه‌مه‌ی گوترا ئامۆژگاری نییه‌. ئێمه‌ خۆشمان بێ كه‌موكوڕی نین‌و ئامۆژگاریكاری دڵسۆزمان ده‌وێت. به‌ڵام قسه‌ی خێر هه‌موو كات له‌ كێ‌و له‌ هه‌ر كوێوه‌ بێت، هه‌ر قسه‌ی خێره‌. نه‌خاسمه‌ له‌ خزمه‌تگوزارانی یه‌كێتییه‌وه‌ بێت كه‌ هه‌مووان خزمه‌تگوزاری یه‌كێتین.

کوردستانی نوێ‌

فه‌رمانده‌ی‌ پۆلیسی‌ فیدراڵی‌ عێراق به‌خه‌ندان-ی‌ راگه‌یاند به‌یانی‌ ئه‌مرۆ هێزه‌كانیان تاكتیكێكی‌ نوێیان به‌كارهێناوه‌ بۆ تێكشكاندنی‌ داعش له‌ موسڵی‌ كۆن و توانیویانه‌ بیانخه‌نه‌ ناو سه‌نگه‌ره‌كانی‌ خۆیان هه‌روه‌ها ئاماره‌كانی‌ شه‌ڕ له‌شوباتی‌ ئه‌مساڵه‌وه‌ باس ده‌كات .

فه‌ریق رائید شاكر جه‌وده‌ت، رونیكرده‌وه‌، به‌ تاكتیك چه‌كدارانی‌ داعشیان له‌ ناوچه‌ی‌ مزگه‌وتی‌ نورییه‌وه‌ راكێشاوه‌ بۆ ناوچه‌ی‌ دندان خستویاننه‌ته‌ بۆسه‌ی‌ خۆیانه‌وه‌ و لێیان داون.

ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد، له‌سه‌ره‌تای‌ ئۆپه‌راسیۆنی‌ به‌ری‌ راستی‌ موسڵی‌ له‌ شوباتی‌ ئه‌مساڵه‌وه‌ 27 سه‌ركرده‌ی‌ داعش كوژراون و له‌گه‌ڵ 214قه‌ناس به‌ده‌ست و زیاتر له‌ هه‌زار چه‌كداری‌ دیكه‌یان كوشتووه‌و 300كیلۆمه‌تر چوار گۆشه‌ خاكیان كۆنتڕۆڵكردووه‌.

وتیشی‌، له‌سه‌ره‌تای‌ شه‌ڕه‌كه‌وه‌ 865 ئۆتۆمبێلی‌ بۆمبڕێژكراو ته‌قێندراونه‌ته‌وه‌و 780بۆمبی‌ چێندراویش پوچه‌ڵكراوه‌ته‌وه‌.

فەریق رائد شاكر جەودەت، دووشه‌ممه‌ی‌ رابردوو، راگه‌یاند، لەئێستادا داعش لەخۆرئاوای موسڵ ناوچەكانی " شیفا و باب سنجار و فاروق و شاری كۆن كە مزگەوتی نوری لێیە" ، لەژێر كۆنترۆڵدا ماوە.

ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌شكرد، كۆنتڕۆڵكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و ناوچانه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌كاته‌وه‌، شەڕی خۆرئاوای موسڵ بەپێی ئەو پلانە دەڕوات بەڕێوە كەبۆی داڕێژراوە.

رۆژی‌ 17ی‌ تشرینی دووەمی‌ 2016، هێزەكانی‌ پێشمەرگە و سوپای‌ عێراق و بەپشتیوانی هێرشی ئاسمانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژ بەداعش بەڕابەرایەتی ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا قۆناغی‌ یەكەمی‌ ئۆپەراسیۆنی كۆنترۆڵكردنەوەی موسڵ-یان دەستپێكرد.

دوای تێپەڕبوونی 100 رۆژ بەسەر دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنەكەدا، تەواوی خۆرهەڵاتی موسڵ لەچەكدارانی داعش پاككرایەوە 19ی شوباتی ئەمساڵ، قۆناغی دووەمی ئۆپەراسیۆنی كۆنتڕۆڵكردنی‌ موسڵ دەستیپێكرد.

كۆمه‌ڵی‌ ئیسلامی پێشنیاره‌كه‌ی‌ یه‌كێتی‌ و پارتی‌ بۆ كاراكردنه‌وه‌ی‌ په‌رله‌مان ره‌تكرده‌وه‌و رایگه‌یاند، ده‌بێت په‌رله‌مان به‌و ده‌سته‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تیه‌ی‌ ئێستاوه‌ درێژه‌ به‌كاره‌كانی‌ خۆی‌ بدات.

كۆمه‌ڵ له‌ راگه‌یه‌ندراوێكدا ده‌ڵێت"هه‌موولایه‌كمان جه‌ختمان له‌سه‌ر به‌دیهێنانی‌ كه‌شێكی‌ ته‌بایی‌ و ئاشته‌وایی‌ له‌هه‌رێمدا ده‌كرده‌وه‌ پێمان وابوو هه‌نگاوی‌ یه‌كه‌م به‌ كاراكردنه‌وه‌ی‌ په‌ڕله‌مان دروست ده‌بوو به‌ڵام به‌و شێوازی‌ كه‌ پێشنیاركراو ئه‌و كه‌شه‌ نایه‌تی‌ دی‌".

ئه‌وه‌شخراوه‌ته‌ڕوو"دروسته‌ بپرسین گۆڕینی‌ سه‌رۆكایه‌تی‌ په‌ڕله‌مان بۆچی؟ چۆن دوو لایه‌ن ئه‌و حه‌قه‌ به‌ خۆیان ده‌ده‌ن باس له‌ به‌ركه‌وته‌ی‌ لایه‌نه‌كانی‌ دیكه‌ بكه‌ن و له‌بری‌ ئه‌وانیش بڕبار بده‌ن".

هه‌ره‌ها ئه‌وه‌شهاتووه‌ ئێمه‌ پێمان وایه‌ په‌رله‌مان كارابكرێته‌وه‌ به‌م ده‌سته‌ی‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌ی‌ ئێستاوه‌ درێژه‌ به‌به‌رنامه‌و كۆبوونه‌وه‌كانی‌ خۆی‌ بدات و هه‌موومان پێكه‌وه‌ هه‌نگاو بۆ چاره‌سه‌ره‌ی‌ كێشه‌كان بنێین له‌ سه‌روی‌ هه‌موویان چاككردنی‌ باری‌ گوزه‌رانی‌ خه‌ڵك".

نیوه‌ڕۆی ئه‌مڕۆ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان دوای راوێژێكی ناوخۆیی حزبه‌كه‌یان، بڕیاری دا كاراكردنه‌وه‌ی مه‌رجداری په‌رله‌مان قبوڵ نه‌كات. ئه‌مه‌ش ده‌قی رونكردنه‌وه‌كه‌یه‌:
 
رونكردنه‌وه‌یه‌ك له‌ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه‌ بۆ رای گشتی
 
ئێمه‌ له‌ بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان رایده‌گه‌یه‌نین كه‌ له‌ دوای 12 ی ئۆكتۆبه‌ری 2015 وه‌ جه‌ختمان له‌وه‌ كردۆته‌وه‌ كه‌ بۆ چاره‌سه‌ری كێشه‌ یاسایی‌و سیاسییه‌كانی هه‌رێمی كوردستان‌و چاره‌سه‌ری قه‌یرانی دارایی‌و باشكردنی بژێوی‌و گوزه‌رانی هاوڵاتیان پێویسته‌ په‌رله‌مانی كوردستان به‌و ده‌سته‌ سه‌رۆكایه‌تییه‌ هه‌ڵبژێردراوه‌ی ئێستایه‌وه‌ ده‌ست به‌ كاره‌كانی بكاته‌وه‌. په‌رله‌مانی كوردستان وه‌ك باڵاترین مه‌رجه‌عی یاسایی‌و شه‌رعی هاوڵاتیانی كوردستان ئه‌ركی تاوتوێكردنی هه‌مو ئه‌و بابه‌تانه‌یه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ ژیانی خه‌ڵك‌و ئاینده‌ی گه‌له‌كه‌مانه‌وه‌ هه‌یه‌.
هه‌ر شێوازێكی تری ئاساییكردنه‌وه‌ی بارودۆخه‌كه‌ به‌ ده‌ستبه‌كاربونه‌وه‌ی مه‌رجداری په‌رله‌مان لای ئێمه‌ قبولكراو نییه‌. چونكه‌ هۆكاری سه‌ره‌كی ئیفلیجكردنی په‌رله‌مانی كوردستان ده‌سته‌ی سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی نیه‌، به‌ڵكو كۆتاییهاتنی واده‌ی سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم‌و هه‌وڵی په‌رله‌مان بو بۆ هه‌مواری یاسای سه‌رۆكایه‌تی هه‌رێم. بۆیه‌ هه‌ر هه‌نگاوێك به‌بێ گۆڕینی سیستمی حوكمڕانی‌و چاكسازی ریشه‌یی له‌ بواره‌كانی دارایی‌و كارگێڕی‌و چاودێری وردی كاره‌كانی حكومه‌ت نه‌ك چاره‌سه‌ر نین، به‌ڵكو پرۆسه‌ی سیاسی به‌ره‌و چه‌قبه‌ستویی زیاتر ده‌باو گه‌له‌كه‌مان پتر نائومێدو ئه‌زمونه‌كه‌مان‌و ئایینده‌شمان ده‌خاته‌ به‌رده‌م ئه‌گه‌رو مه‌ترسی گه‌وره‌تره‌وه‌.
بزوتنه‌وه‌ی گۆڕان
14-6-2017

دوو نووسەری کورد بابەتێکی بابەتێک بڵاو دەکەنەوە بەناوی 'ئایا ریفراندۆم کێشەیە؟' و راشیدەگەیەنن کە ئەم ریفراندۆمە تەنھا بە خواستی شەخسیی سەرۆکی پارتییەوە گرێدراوە.

 

پاش نیوەڕۆی ئەمڕۆ، د. مەریوان وریا قانیع و ئاراس فەتاح، لە بابەتێکدا کە خۆیان بە 'هەولێکی سەرەتایی بۆ شیکردنەوەی ھەندێک رەھەندی گوتاری ریفراندۆم لە ھەرێمدا' ناوزەدیان کردووە، لە هەژماری مەریوان وریا قانیع لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبوک بڵاوکرایەوە.

 

لە سەرەتای نووسیەکەدا بەم شێوەیە باس لە ریفراندۆم دەکرێت: "ئەنجامدانی ریفراندۆم وەک ریفراندۆم ھەرگیز کێشە نەبووە و کێشەش نییە، ریفراندۆم، ھەموو ریفراندۆمێک، لە ئەساسدا ئامراز و میکانیزمێکی سیاسیی تایبەتە لە ساتەوەختێکدا پەنای بۆدەبرێت کە چەند لایەنێکی سیاسیی ناکۆک بۆ بەلاداخستنی کێشەیەکی سیاسیی پەنای بۆدەبەن".

 

هەروەها دەشڵێن: "زۆربەی جار ریفراندۆم دەنگدانە لەسەر مەسەلەیەکی تایبەت بە مەبەستی گەیشتن بە 'بڕیاری کۆتایی'، ئەم بڕیارە کۆتاییە لەڕێگای گەڕانەوە بۆ ڕای خەڵک ئەنجام ئەدرێت بۆئەوەی دواھەمین قسە لەسەر چۆنیەتی چارەسەرکردنی ئەو کێشەیەی لەئارادایە  بکرێت، بەم مانایە ریفراندۆم ھەمیشە و ھەردەم کۆمەڵێک دەرەنجامی یاسایی و سیاسیی دەبێت".

 

ئەو دوو نووسەرە، لەبارەی مێژووی ریفراندۆم لە وڵاتانی جیهان دەڵێن: "بریتانییەکان لە ریفراندۆمدا بڕیاری دەرچوونیان لە یەکێتی ئەوروپا دا، کۆسۆڤۆییەکان بڕیاریان لەسەر سەربەخۆیی دا، سکۆتلەندییەکان بڕیاری ناسەربەخۆبوون و مانەوەیان وەک بەشێک لە بریتانیا دا، لەدوای ئەو ریفراندۆمانەوە ئەو بڕیارەی خەڵک داویەتی ڕێزی لێگیراوە و پیادەکراوە، کۆتایی بە دۆخێک ھێناوە و دۆخێکی نوێی دروستکردوە، ریفراندۆم ئاستێکی فەلسەفیشی ھەیە، کە ئێرە شوێنی باسکردنی نییە، پەیوەستە بە مەسەلەی مۆدێلی ”دیموکراسیەتی ڕاستەوخۆ“ەوە. 

 

لە بەشێکی دیکەی نووسینەکەیدا، هەردوو نووسەر دێنە سەر باسی ریفراندۆم و دەڵێن: "ئەم ریفراندۆمەی بارزانی لەھەرێمدا دەیەوێت ئەنجامیبدات، لەو جۆرە ریفراندۆمانە نییە کە باسمانکرد، ریفراندۆمەکەی بارزانی نایەت بۆئەوەی دواھەمین قسە لەسەر مەسەلەی سەربەخۆبوون یان سەربەخۆنەبوونی ھەرێم لە عێراقدا بکات، ئەسڵەن وەک خۆیان دەڵێن ریفراندۆمەکەیان پەیوەندیی بە سەربەخۆبوونەوە نییە، ئەوان خۆیان بە ھەموو زمانەکانی دونیا ھاواردەکەن ئێمە مەبەستمان لە ریفراندۆم سەربەخۆیی نییە، جگە لەمە ھەر لە بنەڕەتیشەوە لایەنە نانکۆک و پەیوەندارەکانی ناو کێشەکە، لە حکومەتی عێراقەوە بیگرە بۆ دەوڵەتەکانی دراوسێ و بۆ دەزگا نێونەتەوەیی و ھێزە جیھانییەکان، کەسیان نە بەشدارن و نە ھیچ پەیوەندییەکان بەم ریفراندۆمەی بارزانییەوە نییە".

 

هەروەها لەبارەی خواستی گەل بۆ ریفراندۆم دەشڵێن: "ئەم ریفراندۆمە تەنھا بە خواستی شەخسیی سەرۆکی پارتییەوە گرێدراوە و ئەم خواستەش خواستی کەسێکە کە ھیچ شەرعیەت و پێگەیەکی یاسایی و ئەخلاقیی لەناو سیستمی حوکمڕانی لە ھەرێمدا نەماوە".

 

سەبارەت بە ریفراندۆم لە هەرێمی کوردستان، ئەو نووسەرانە دەشڵێن: "بۆیە ئەوەی لەھەرێمدا بەناوی ریفراندۆمەوە ھەیە ئەوەندەی بێنرخکردنێکی تەواو و ھەمەلایەنەی ئەم میکانیزمە سیاسییە گرنگەیە، ئەوەندە ھەوڵێک نییە بۆ بەلاداخستنی کێشەی سیاسییە سەرەکییەکەی میلەتی ئێمە کە کێشەی خواستی سەربەخۆییە، یەکێک لە کارەساتە گەورەکانی دونیای ئێمە ئەوەیە کە دەسەڵاتداران ھەرێم لەوەدا سەرکەوتون یەک لەشکر لە خوێندەوار و میدیاکار و ڕۆشنبیریی بەیعە دروستبکەن، کە ئەرکی ژمارەیەکیان کوشتنی ھەموو جۆرە ڕەخنییەکانی بیرکردنەوە و بەگشتیکردنی خواستە سوڵتانییەکانی دەسەڵاتدارانی ھەرێمە، بەیعەدان بە ریفراندۆم ھەم شوێنی بە بیرکردنەوە و ھەم شوێنی بەرپرسیارێتی ئەخلاقیی گرتۆتەوە.

 

 رۆژنامەی گاردیانی بەریتانیایی، لە ژێر ناونیشانی     "نهێنیە مەترسیدارەكانی یەكێك لە بارەگاكانی فەرماندەیی رێكخراوی تێرۆریستی داعش" راپۆرتێكی بڵاویكردووەتەوەو بەحەشارگەی نهێنی ئەبوبكری بەغدادی سەرۆكی ئەو رێكخراوە تێرۆرستیە وەسفی كردوە.

رۆژنامەكە ئاماژەی بۆ  ئەوكردوە پاش رزگاركردنی ناحیەی "بەعاج"  لەلایەن هێزە عیراقییەكانەوە كە دەكەوێتە سەر سنوری سوریا نهێنی مەترسیدارەیان ئاشكراكردوە سەبارەت بە حەشارگەكەی بەغدادی كە پێویستی بەچەندین هەفتەو مانگ هەیە تابتوانرێت هەڵبۆشێنریتەوە.

لەراپۆرتەكەی گاردیان دا باس لە چۆنیەتی ژیان بەسەر بردنی سەركردەكانی داعش كراوە لە بەعاج و چۆنیەتی خۆشاردنەوەی ئەبوبكری بەغدادی سەركردەی ئەو رێكخراوە كراوە.

ھێزەکانی پۆلیسی ئەمریکا نزیکەی ٤٠ کۆچبەری مەسیحی عێراقی دەستگیردەکەن.
دەزگاکانی راگەیاندنی ئەمریکا بڵاویانکردەوە ھێزەکانی پۆلیسی ئەو وڵاتە ھەڵمەتێکی دەستگیرکردنیان لە ناوچەی " دیترویت"ی ولایەتی میشگن ئەنجامدا و تیایدا نزیکەی  ٤٠ کۆچبەری مەسیحی عێراقیان دەستگیرکرد.
پۆلیسی ئەمریکاش لە راگەیەندراوێکدا ھەواڵی ئەنجامدانی ھەڵمەتەکەی پشت راستکردەوە و ئاماژەی بۆ ئەوەکرد کە ئەو کۆچبەرانە سکاڵای دادگایان لەسەرە و دوای دەستگیرکردنیان رەوانەی گرتووخانەیەک کراون لە ئۆھایۆ. 
لە راگەیەندراوەکەی پۆلیسی ئەمریکادا ھاتووە: ئەو کۆچبەرانەی دەستگیرکراون بە شێوەیەکی نایاسایی لە ئەمریکا دەژین و پێشتر فەرمانی دەرکردنیان بۆ دەرچووە بەڵام ئامادەنەبوون خاکی ئەمریکا بەجێبێڵن چونکە عێراق رەتیدەکردەوە پێشوازی لە دیپۆرتکراوەکانی ئەمریکا بکات. 
زۆربەی کۆچبەر مەسیحییەکانی عێراق لە ئەمریکا کلدانن و دوای ئەو ھەڵمە دەستگیرکردنەش، لەئێستادا ترسێکی گەورە لەناو مەسیحییەکانی عێراقدا درووست بووە لە ولایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

 

ئۆپراسیۆنی رزگاركردنی موسڵ بەردەوامە و هێزە عیراقییەكان چوونەناو گەڕەكی شیفا لە بەشی رۆژئاوای موسڵ.
فەریق روكن عەبدولئەمیر رەشید یارەڵا فەرماندەی ئۆپراسیۆنی قادمون یا نەینەوا لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندووە: بەیانی رۆژی سێ‌ شەممە هێزەكانی پۆلیسی فیدراڵی و بەرپەرچدانەوەی خێرای عیراق بەشی باكووری گەڕەكی زەنجیلیان لە بەشی رۆژئاوای موسڵ رزگاركردەوە و دەستیان بە پێشڕەویی كردن بۆ چوونە ناو گەڕەكی شیفا كردوە، كە لەو میحوەرەوە نزیكە.
عەبدولئەمیر رەشید یارەڵا راشیگەیاندووە: بە رزگاركردنەوەی ئەو بەشەی گەڕەكی زەنجیلی لەئێستادا گەڕەكەكە لەلایەن سوپا و پۆلیسی عیراقییەوە بەتەواوەتی كۆنتڕۆڵكراوە.

الصفحة 9 من 1043

پەیوەندی

بۆ پەیوەندی کردن بە بەرێوەبەرایەتی تۆڕی هەواڵی هەولێر ئەو ئیمێل و ژمارە مۆبایلانەی خوارەوە بەکاربێنە

  • ناونیشنا : عێراق - هەولێر - بەرامبەر نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ

  • ئیمێل : عنوان البريد الإلكتروني هذا محمي من روبوتات السبام. يجب عليك تفعيل الجافاسكربت لرؤيته.

  • ماڵپەر :٠٠٩٦٤٧٥٠٤٥٤٧٩٣٧

    ماڵپەر : ٠٠٩٦٤٧٥٠٤٦٦١٧٤٥